Rijbaansplitsing
Het standaarddwarsprofiel van de gebiedsontsluitingsweg heeft in beginsel een rijrichtingscheiding. Deze rijrichtingscheiding kan ter hoogte van een kruispunt worden omgezet in een rijbaansplitsing.
Rijbaansplitsing
Splitsing van een rijbaan met twee rijrichtingen in twee rijbanen met elk één rijrichting.
De rijbaansplitsing heeft meerdere functies:
- het geeft afhankelijk van de breedte van de splitsing het (langzame) verkeer vanaf de zijweg de mogelijkheid de hoofdweg in twee etappen over te steken;
- het kruispunt in de hoofdweg wordt door de rijbaansplitsing geaccentueerd;
- in de rijbaansplitsing kan zo nodig wegmeubilair worden geplaatst.
10.4.2.1 Brede rijbaansplitsing
Bij brede rijbaansplitsingen (15 tot 20 m) kunnen alle reguliere voertuigen zich tussen beide rijbanen opstellen, zodat alle voorrangsplichtige automobilisten in twee etappen kunnen oversteken dan wel linksaf kunnen invoegen. De brede rijbaansplitsing wordt om redenen van verkeersveiligheid sterk ontraden.
De afwikkelingscapaciteit van voorrangskruispunten met een brede rijbaansplitsing is iets hoger dan van een kruispunt zonder splitsing. Praktijkervaringen en ongevallenanalyses hebben echter geleerd dat de verkeersveiligheid op kruispunten met de brede rijbaansplitsing sterk te wensen overlaat. De verkeersveiligheidsproblemen hangen vooral samen met:
- De bijzondere kruispuntsvorm en de afzonderlijke ontwerpelementen, die het waarnemen voor de voorrangsplichtige bemoeilijken.
- Het zeer ruime kruispuntsvlak, dat weinig overzichtelijk is en mogelijk schijnveiligheid oproept waardoor het attentieniveau te laag is.
- De brede rijbaansplitsing, waardoor de zichtbaarheid en de herkenbaarheid van de tweede te kruisen rijbaan wordt bemoeilijkt. Op dergelijke kruispunten is dan ook zeer vaak sprake van een cluster voorrangsongevallen ter hoogte van de tweede te kruisen rijbaan.
Deze uitvoeringsvorm is bovendien zeer ongunstig wanneer in de toekomst een verkeersregelinstallatie moet worden geplaatst. Ter beperking van de ontruimingstijden (verliestijden) is dan immers een zo compact mogelijk kruispunt gewenst. Uit verkeersveiligheidsoverwegingen moeten voorrangskruispunten met een brede rijbaansplitsing sterk worden ontraden.
10.4.2.2 Smalle rijbaansplitsing
Er zijn meerdere redenen aan te voeren om een voorrangskruispunt met een smalle rijbaansplitsing uit te rusten.
- Voetgangers, fietsers en bromfietsers kunnen in twee etappen oversteken, waardoor de wachttijd afneemt. Een dergelijke voorziening wordt door deze groep verkeersdeelnemers bijzonder goed gewaardeerd (subjectieve verkeersveiligheid).
- De rijbaansplitsing sluit aan bij de rijrichtingscheiding op de wegvakken. De kans op enkelvoudige ongevallen ter hoogte van de kop van de rijbaansplitsing is kleiner dan bij alleen een asstreep.
- De zichtbaarheid en de herkenbaarheid van het kruispunt worden verbeterd.
- Het illegaal gebruik van het linksafvak door inhalende, rechtdoorgaande automobilisten wordt afdoende tegengegaan. Dit is alleen het geval als de rijbaansplitsing het linksafvak fysiek afsluit (rugdekking).
- Een smalle rijbaansplitsing biedt uitstekende mogelijkheden om in een later stadium een verkeersregelinstallatie te plaatsen.
- In de rijbaansplitsing kan zo nodig wegmeubilair worden geplaatst, mits de breedte voldoende is.
- Bij een rijbaansplitsing wordt het mogelijk alleen op de toeleidende takken van het kruispunt snelheidsverlagende voorzieningen aan te leggen.
Verkeersveiligheid
Op kruispunten zonder linksafvakken heeft een smalle rijbaansplitsing een positief effect op de verkeersveiligheid:
- op driearmige voorrangskruispunten leidt alleen een rijbaanscheiding tot een reductie van ongeveer 10% van het aantal ongevallen ten opzichte van T-aansluitingen zonder die voorziening;
- op vierarmige kruispunten bedraagt de reductie circa 60%.
Dimensionering
De rijbaansplitsing dient zo breed te zijn, dat de opvallendheid en de herkenbaarheid ervan gewaarborgd zijn. Daarnaast kunnen de volgende aspecten bij de bepaling van de breedte een rol spelen:
- Het plaatsen van wegmeubilair. Uitgaande van verkeersborden bedraagt de breedte tussen de verhardingen ten minste 2,10 m.
- Het in etappen laten oversteken van bromfietsers, fietsers en eventueel voetgangers. De minimale breedte bedraagt dan 3,00 m tussen de kantstrepen van beide rijbanen.
De lengte van de rijbaansplitsing wordt bepaald door de lengte van het linksafvak. Het heeft de voorkeur de rijbaansplitsing zodanig te ontwerpen, dat het linksafvak niet als inhaalstrook wordt gebruikt (figuur 10-2). Dit is vooral van belang op wegvakken waar ter weerszijden van het kruispunt inhalen verboden of niet mogelijk is.