Relatie dwarsprofiel - doelstellingen wegontwerp

De min of meer klassieke doelstellingen van de verkeersordening die worden nagestreefd bij het ontwerpen van een weg, hebben betrekking op verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling. In de filosofie van de ‘self-explaining road’ en de categorisering van wegen wordt aan het dwarsprofiel van de weg een belangrijke rol toegekend. Hiernaast spelen echter milieu en aanleg, beheer en onderhoud als zelfstandige doelstellingen een belangrijke rol.

Duurzaam Veilig gaat uit van drie basisprincipes:

• functioneel gebruik van het wegennet;
• homogeniteit van het verkeer;
• voorspelbaar verkeersgedrag.

Het ontwerpen van het dwarsprofiel heeft hiermee een aantal nauwe relaties. Door het dwarsprofiel in te delen in een aantal herkenbare, telkens op uniforme wijze vormgegeven elementen, dienen weggebruikers mede op basis van hun eerdere ervaringen min of meer te worden opgeroepen tot het gewenste verkeersgedrag met zo min mogelijk ongevallen tot gevolg (pre-crash). Aanvullend dient de vormgeving van het dwarsprofiel zodanig te zijn, dat niet alleen op het moment van het ongeval (crash) zo min mogelijk schade wordt berokkend, maar ook in de fase daarna (post-crash) de nadelige gevolgen zo beperkt mogelijk blijven.

Vanuit de visie van Duurzaam Veilig zijn de essentiële kenmerken van een regionale stroomweg (Basiscriteria):

• knooppunt voor een kruising tussen twee stroomwegen;
• ongelijkvloerse aansluiting bij een kruising met een gebiedsontsluitingsweg;
• een harde, fysieke rijbaanscheiding;
• vluchtvoorzieningen;
• volledige markering (doorgetrokken kantstrepen).

De vluchtvoorziening heeft de functie gestrande voertuigen tijdelijk opstelruimte te bieden buiten de verkeersstroom. Om voldoende onderscheid met een nationale stroomweg te krijgen, wordt deze voorziening niet zoals een vluchtstrook van een nationale stroomweg (autosnelweg) vormgegeven, maar als gestabiliseerde berm (halfverharding) in combinatie met vluchthavens.

De vormgeving van het dwarsprofiel dient te zijn afgestemd op een optimale afwikkeling in normale situaties. De kwaliteit van de verkeersafwikkeling op een regionale stroomweg mag enerzijds lager zijn dan het afwikkelingsniveau op een landelijke stroomweg (Basiscriteria). Bijzondere situaties zoals wegwerkzaamheden en calamiteiten dienen anderzijds zo min mogelijk hinder voor de doorstroming op te leveren. Hiervoor is het onder meer noodzakelijk dat er buiten de rijbaan voor het doorgaande verkeer voldoende vlucht- en bergingsruimte is met tevens de mogelijkheid om bestaande verhardingsvlakken anders in te delen om onderhoud aan de weg mogelijk te maken. Deze eis vervalt indien er geschikte alternatieve routes voorhanden zijn (bijvoorbeeld door gebruik te maken van een parallelle erftoegangsweg).

Bij een regionale stroomweg wordt de bereikbaarheid van hulpdiensten gewaarborgd door:

• de aanwezigheid van een vluchtruimte;
• gebruik te maken van de volledig gestremde rijbaan, maar dan in tegengestelde richting;
• door gebruik te maken van de andere rij baan (via de middenberm).

Bij de dimensionering van het dwarsprofiel dienen de milieu-aspecten te worden onderzocht en afgewogen, waarbij gestreefd dient te worden naar een voor het milieu zo optimaal mogelijke oplossing. Milieu-aspecten spelen ondermeer een rol bij de inpassing van de weg in de omgeving en de geluidsemissies.

Bij de dimensionering van het dwarsprofiel dient gestreefd te worden naar zodanige oplossingen dat de nadelige consequenties voor het verkeer tijdens werk in uitvoering minimaal zijn. Hierbij zijn met name consequenties voor wegwerkers en de toepassing van de Arbo-wet van belang. De Arbo-wet bevat voorschriften over veiligheid, gezondheid en welzijn bij de arbeid.

Het is duidelijk dat de hiervoor geformuleerde doelstellingen onderling strijdig kunnen zijn. Zo zou het versmallen van bermen voordelig kunnen zijn uit het oogpunt van milieu en ruimtebeslag, maar onaantrekkelijk met het oog op de verkeersveiligheid. Tevens kunnen keuzen binnen het ontwerp van het dwarsprofiel van invloed zijn op andere ontwerpelementen. Om een optimaal resultaat te kunnen bereiken, dient het dwarsprofiel te worden ontworpen in relatie tot de doelstellingen op het gebied van verkeers veiligheid (inclusief veiligheid van wegwerkers), verkeersafwikkeling, milieu, beheer en onderhoud in nauwe samen hang met alle andere ontwerpelementen.