Verticale rechtstand
De verticale rechtstand onder een langshelling wordt in hoofdrijbanen alleen toegepast bij grote hoogteverschillen (tussen de topboog en de voetboog). Bij overige rijbanen (verbindingswegen en toe- en afritten) kan de verticale rechtstand algemeen worden toegepast.
Verticale rechtstand
Een rechte lijn in het verticale alignement.
Langshelling
De hoek tussen de as van de weg en de horizontaal, uitgedrukt in de tangens van die hoek.
Hellinglengte
De horizontale afstand tussen de snijpunten van de raaklijnen aan onder- en bovenafrondingen.
[ link ]
Figuur 8-13. Hellingslengte en hellingspercentage
Hellingspercentage
De procentuele verhouding tussen het hoogteverschil en de hellinglengte.
Eisen aan hellingspercentage
Het hellingspercentage beïnvloedt de verkeersafwikkeling en de -veiligheid. Het in een bepaalde situatie gewenste hellingspercentage dient beschouwd te worden in samenhang met verschillende andere wegen verkeerskenmerken. De ontwerpsnelheid, de lengte van de helling, het horizontale verloop, de ligging ten opzichte van aansluitingen of knooppunten, de verkeerssamenstelling en de intensiteit kunnen van invloed zijn op het te kiezen hellingspercentage.
Het maximaal toelaatbare hellingspercentage wordt in eerste instantie bepaald door de ontwerpsnelheid. De grens waar den die daaruit voortvloeien zijn vermeld in tabel 8-19.
Tabel 8-19. Maximale hellingspercentages bij verschillende ontwerpsnelheden
| Ontwerpsnelheid (km/h) | 90 | 80 | 70 | 60 | 50 |
| Maximale hellingspercentage | |||||
| hoofdrijbaan | 4 | 5 | - | - | - |
| overige rijbanen | 5 | 5 | 6 | 6 | 7 |
Afwegingscriteria bij kunstwerken
Bij grote rivierovergangen en onderdoorgangen wordt op de hoofdrijbaan in verband met de hoge kosten een maximale helling van 6% geaccepteerd bij Vontwerp = 90 en 80 km/h.
De invloed van een helling steiler dan 4,5% op de snelheid is gering tot hellingspercentages van 6 à 7%.
Wanneer de holle en de bolle boog op elkaar aansluiten neemt het gemiddelde hellingspercentage bij verhoging van het maximum slechts in zeer geringe mate toe.
Wanneer het maximale hellingspercentage verder wordt verhoogd (alleen mogelijk bij een ontwerpsnelheid lager dan 90 km/h) en er sprake is van relatief grote hoogteverschillen, is er een wezenlijke invloed op de snel heid van vrachtauto's. Dit heeft een negatief effect op de kwaliteit van de verkeersafwikkeling en de verkeersveiligheid. De remweg neemt bij een steilere helling (in de neerwaartse richting) ook toe, hetgeen de verkeersonveiligheid kan doen toenemen.
Wanneer de holle en de bolle boog op elkaar aansluiten neemt het gemiddelde hellingspercentage bij verhoging van het maximum slechts in zeer geringe mate toe.
Wanneer het maximale hellingspercentage verder wordt verhoogd (alleen mogelijk bij een ontwerpsnelheid lager dan 90 km/h) en er sprake is van relatief grote hoogteverschillen, is er een wezenlijke invloed op de snel heid van vrachtauto's. Dit heeft een negatief effect op de kwaliteit van de verkeersafwikkeling en de verkeersveiligheid. De remweg neemt bij een steilere helling (in de neerwaartse richting) ook toe, hetgeen de verkeersonveiligheid kan doen toenemen.
Gezien de complexiteit van de meeste kunstwerken en de daarbij veelal sterk locatiegebonden randvoorwaarden, is het aan te bevelen om elk project afzonderlijk op de verkeerskundige consequenties van een eventueel toe te passen steilere helling te beoordelen.
Afwegingscriteria bij grote hoogteverschillen (hellinglengte)
Bij grote hoogteverschillen en hellinglengten dient in principe te worden gekozen tussen een flauwe helling zon der uitbreiding van het aantal rijstroken, of een steilere helling waar veiligheid en capaciteit voldoende worden gewaarborgd door toevoeging van een extra rijstrook.
Keuze voor flauwere helling
Bij grotere hoogteverschillen (meer dan 10 à 20 m) kan het hellingspercentage afgestemd worden op de hellinglengte. Uit een oogpunt van verkeersveiligheid en capaciteit zullen de snelheidsverschillen tussen vracht- en personenauto's niet te groot mogen worden. De snelheidsreductie van vrachtauto's op hellingen mag voor (regionale) stroomwegen de 20 km/h niet overschrijden. Figuur 8-14 en 8-15 geven een beeld van het snelheidsverloop van een zware vrachtauto op een helling met respectievelijk een beginsnelheid van 80 km/h en 90 km/h. De maximumwaarden voor het hellingspercentage die, uitgaande van 20 km/h snelheidsreductie voor vrachtauto's, bij verschillende hellinglengten dienen te worden nagestreefd. Ook zijn er op de markt computerprogramma's beschikbaar (SIMVRA).
[ link ]
Figuur 8-14. Snelheidsterugval vrachtauto op helling (beginsnelheid 80 km/h)
[ link ]
Figuur 8-15. Snelheidsterugval vrachtauto op helling (beginsnelheid 90 km/h)
Keuze voor steilere helling en toevoeging rijstrook
Bij relatief steile (en lange) opgaande hellingen kan een extra rijstrook worden toegevoegd. Zowel de verkeersveiligheid als de capaciteit (verkeersafwikkeling) kan hiervoor de aanleiding zijn. Alleen in deze specifieke situatie kan een extra rij strook aan de linkerzijde van de rijbaan te worden aangebracht. Anders dan bij een kruipstrook aan de rechterzijde behoeft het vrachtverkeer niet van rijstrook te wisselen en wordt de strook goed benut. De extra rijstrook dient te worden doorgezet tot en met het punt waar het vrachtautoverkeer weer voldoende snelheid heeft.
Verkeersveiligheid
Indien hellingen zodanig gekozen worden dat de snelheidsreductie van (zware) vrachtauto's méér dan 20 km/h bedraagt, kan een extra rijstrook wor den gerealiseerd over het gedeelte waar het snelheidsverschil méér dan 20 km/h bedraagt.
Verkeersafwikkeling
Op lange hellingen zal de snelheidsreductie van de vrachtauto's het afwikkelingsniveau van het wegvak verlagen. In tabel 8-20 is aangegeven welke personenauto equivalenten (pae-waarden) moeten worden toegekend aan middel zwaar en zwaar verkeer voor verschillende hellingcondities.
Tabel 8-20. PAE-waarden van vrachtverkeer bij verschillende hellingspercentages
| Lengte van de helling (m) | Hellingspercentage (%) | |||
| 0 – 500 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| 500 – 750 | 2 | 2,5 | 3 | 4 |
| 750 – 1.000 | 3 | 4 | 5 | 8 |
| 1.000 – 1.500 | 4 | 5 | 8 | 8 |
Eis aan ruimtelijke helling
Voor de te stellen eisen aan de ruimtelijk helling wordt verwezen naar paragraaf 8.3.7.