Samenvatting
Geluidshinder is een belangrijke bedreiging voor de volksgezondheid en het persoonlijk welbevinden. De overheid stelt hier terecht grenzen aan. Terugdringen van het geluid van wegverkeer is daarbij een belangrijk aandachtspunt.
Als er behoefte is aan vermindering van het wegverkeergeluid kan een geluidsreducerend wegdek een oplossing bieden, als alternatief voor (of aanvulling op) geluidsschermen of gevelisolatie. Sterker nog, de wetgever geeft zelfs expliciet de voorkeur aan maatregelen aan de bron, zoals geluidsreducerende wegdekken, boven afschermende maatregelen. Bovendien zijn geluidsschermen in veel situaties (zoals vrijwel overal binnen de bebouwde kom) vrijwel onmogelijk. Er zijn indicaties dat sommige geluidsreducerende wegdekken naast hun geluidsreducerende werking nog andere voordelen hebben, zoals een verminderde rolweerstand, een geringere bandslijtage en een lagere emissie van fijn stof.
Een geluidsreducerend wegdek blijkt echter een product dat met kennis van zaken moet worden toegepast. Deze publicatie richt zich op iedereen die met deze wegdekken te maken heeft. Zij is bedoeld om hen te ondersteunen bij het kiezen van een wegdektype, richtlijnen te geven voor aanbesteding en afnamecontrole en aan te geven wat belangrijk is voor beheer en onderhoud.
De belangrijkste aandachtspunten zijn in deze samenvatting opgenomen. Deze punten kunnen tevens dienen als checklist bij toepassing van dit soort wegdekken. In het vervolg van deze handleiding zijn deze punten nader uitgewerkt en waar nodig genuanceerd.
Algemeen
- Geluidsreducerende wegdekken hebben zich bewezen als effectieve maatregel voor het terugdringen van de overlast door verkeerslawaai.
- Geluidsreducerende wegdekken moeten met kennis van zaken worden toegepast.
- Het geluidstechnisch effect is afhankelijk van het type verkeer (licht of zwaar) en de verkeerssnelheid. Bij de keuze van het optimale product moeten deze zaken daarom meegenomen worden.
- De geluidsreductie door een geluidsreducerend wegdek kan worden verminderd door niet-stille elementen in het wegprofiel, zoals markeringen, voegovergangen, putdeksels, et cetera.
- Voor een goed resultaat en een brede acceptatie is het belangrijk dat verkeerskundige, akoestische en civieltechnische aspecten van de wegdekkeuze zorgvuldig op elkaar worden afgestemd. Dit vraagt om goede en tijdige communicatie tussen de betreffende deskundigen en met omwonenden.
- Bijna alle geluidsreducerende wegdekken zijn slecht bestand tegen wringend verkeer en dus ongeschikt voor kruisingen, rotondes en dergelijke. Meestal geldt: hoe stiller, hoe meer holle ruimte, hoe korter de levensduur.
- Afhankelijk van het type en de gebruiksomstandigheden zal een geluidsreducerend wegdek gedurende de technische levensduur iets tot aanzienlijk lawaaiiger kunnen worden.
- Binnen een bepaald wegdektype bestaat een variëteit aan producten. Ook binnen een product en zelfs binnen een wegvak zijn echter significante variaties in geluidstechnische eigenschappen geconstateerd.
- Het lawaaiiger worden is vaak terug te voeren op het ruwer worden van het wegdek door rafeling of het afnemen van de absorptie doordat de poriën dichtslibben door vervuiling. In een aantal gevallen is de oorzaak echter niet goed bekend.
- Een standaard wegdek (dab, sma) wordt gedurende de levensduur ook lawaaiiger.
- Voor de algehele beoordeling van de akoestische duurzaamheid beveelt de werkgroep aan uit te gaan van het gemiddelde geluidstechnische effect ten opzichte van het dab-alternatief. In wettelijke procedures mag alleen worden uitgegaan van de geluidsreductie zoals gedefinieerd in de procedure Cwegdek.
- Houd rekening met een spreiding binnen het product en enige onzekerheid in de metingen, in totaal leidend tot een spreiding van +1,0 dB en –1,0 dB rond de Cwegdek-waarde.
- Voor een juiste aanbesteding wordt aanbevolen een opleveringseis te stellen, te controleren met een CPX-afnametest en eventueel aanvullend een SPB-meting. Deze opleveringseis moet op hetzelfde niveau liggen als de eis aan de Cwegdek-waarde. Als niet aan deze eis wordt voldaan, wordt een kortingsvrije marge van 0,5 dB(A) en een kortingsgebied tot 1,5 dB(A) afwijking aanbevolen.
- Stel eveneens eisen aan de geluidstechnische achteruitgang. Doe dit in termen van een maximale toename van het geluidsniveau over een periode van twee jaar na aanleg.
- Niet alleen de aanleg van een geluidsreducerend wegdek kost meer dan een conventioneel wegdek, ook het onderhoud is duurder.
- Bij poreuze geluidsreducerende wegdekken is de afwatering een extra aandachtspunt. Hiervoor zijn soms dure voorzieningen nodig.
- De constructieve bijdrage van poreuze wegdekken is relatief beperkt, waardoor versterking van de onderliggende lagen noodzakelijk kan zijn.
- Een geluidsreducerend wegdek is vaak wel de goedkoopste geluidsmaatregel (in vergelijking met schermen of gevelisolatie).
- Geluidsreducerende wegdekken zijn dus als wegdek wel duur(der), maar als geluidsmaatregel niet.
- De aanleg van een geluidsreducerend (asfalt)wegdek is kritisch. Het stelt extra eisen aan het ontwerp (onder andere geen handwerk) en de aanleg (onder andere weersomstandigheden). Plan de aanleg in de periodes waarin de kans op goed weer het grootst is. De asfaltploeg moet over het benodigde speciale vakmanschap beschikken. De opdrachtgever heeft daarop echter weinig invloed.
- De eerste weken na aanleg kan zowel de natte als droge stroefheid van geluidsreducerend asfalt sterk variëren en tijdelijk laag zijn. Het plaatsen van waarschuwingsborden wordt aanbevolen. Stroefheidsmetingen vóór openstelling geven geen goede indicatie van de stroefheid en zijn daarom niet zinvol. Afstrooien met fijn split, brekerzand of speciale producten kan erg effectief zijn, zonder dat dit negatieve gevolgen hoeft te hebben voor de geluidsreductie. Het afstrooien moet goed gebeuren, dat wil zeggen bij de juiste asfalttemperatuur en met voldoende homogeen verspreide korrels. Een juiste uitvoering van het afstrooien is logistiek erg lastig, zeker in stedelijk gebied. Toevoegingen aan het asfaltmengsel om de aanvangsstroefheid te verhogen blijken niet altijd succesvol. Ook is gebleken dat deze mengselaanpassingen de rafelingsweerstand van het wegdek niet altijd positief beïnvloeden.
- Kleine reparaties gaan bijna altijd ten koste van de geluidsreductie.
- Vervuiling kan zorgen voor een afname van de geluidsreductie. Poreuze wegdekken onder verkeerssnelheden beneden 70 km/h moeten daarom één à twee maal per jaar gereinigd worden. Dit voorkomt dichtslibben. Is de geluidsreductie eenmaal verminderd, door dichtslibben of andere oorzaken, dan blijkt reinigen echter nauwelijks meer te helpen. Uitzondering hierop zijn die gevallen waarin grote hoeveelheden oppervlakkig vuil kunnen worden verwijderd.
- Gladheidsbestrijding op stille wegdekken vereist vaak wat meer zout, vergelijkbaar met zoab.