EPS-blokken

Geëxpandeerd polystyreen (EPS) is een zeer licht ophoogmateriaal (veruit het lichtste dat in deze publicatie wordt behandeld). Vanwege de volumieke massa van slechts 15 tot 40 kg/m³ kan met EPS in veel situaties een evenwichtsconstructie worden ontworpen. In het verleden werd het type EPS aangeduid met de volumieke massa. Tegenwoordig wordt EPS conform NEN-EN 14933 aangeduid met de korteduurdruksterkte bij 10% vervorming. Een EPS 100 heeft in dit geval een korteduurdruksterkte van 100 kPa. In paragraaf 5.7.2 wordt verder ingegaan op de te hanteren ontwerpwaarden voor EPS.

In een petrochemisch proces wordt uit aardolie de styreenmonomeer gevormd die de basis vormt voor EPS. Door toevoeging van pentaan wordt expandeerbaar polystyreen gemaakt. Dit zijn bolletjes polystyreen waarin het pentaan is opgesloten. De bolletjes polystyreen worden vervolgens blootgesteld aan stoom van circa 100 °C, waarbij het pentaan expandeert (gasvorming). Bij afkoeling wordt het grootste gedeelte van het pentaan vervangen door lucht. In deze productiestap wordt 98% holle ruimte gecreëerd in het bolletje polystyreen. Vervolgens wordt bij stoom van circa 120 °C het EPS in de gewenste vorm en dichtheid geproduceerd. Veelal wordt EPS-SE in bouwtoepassingen gebruikt, waarbij SE staat voor brandvertragend gemodificeerd. Zonder toevoeging van een brandvertrager is EPS brandbaar.

EPS kan hergebruikt worden in nieuwe EPS-blokken. EPS met gerecycled materiaal heeft dezelfde civieltechnische en milieuhygiënische eigenschappen als nieuw EPS. Vanwege het hergebruik van oud materiaal heeft EPS met gerecycled materiaal een gunstiger milieuprofiel dan nieuw EPS. Het EPS met gerecycled materiaal kan diverse kleuren of een gespikkeld patroon hebben. De kleur of het patroon zegt niets over het percentage gerecycled materiaal. De kleur is een producenteigen keuze met de bedoeling zich te onderscheiden van het gangbare wit.

EPS heeft een zeer lage stijfheidsmodulus en een lagere draagkracht dan andere lichte ophoogmaterialen. Daardoor is het niet geschikt als funderingsmateriaal. EPS kan alleen als ophoogmateriaal worden toegepast. Bij het ontwerp moet bijzondere aandacht worden geschonken aan de maximale drukspanningen in de bouwfase en de gebruiksfase. Bij een te hoge drukspanning door het (bouw)verkeer en het eigen gewicht van de wegconstructie kan het EPS worden beschadigd. De beschadigingen zorgen niet alleen voor vervormingen van het materiaal, maar ook voor een afname van de stijfheidsmodulus en een toename van de wateropname. Om beschadigingen als gevolg van te hoge drukspanningen te voorkomen, moet op het EPS, vóór het aanbrengen van de verharding, een lastspreidende laag van zand of funderingsmateriaal worden aangebracht.

Wanneer een lastspreidende betonnen afwerklaag op het EPS wordt aangebracht (de zogenoemde Noorse methode), kan direct op deze laag een funderingslaag worden aangelegd of de verharding. De betonnen afwerklaag kan ook bestaan uit schuimbeton.

In wegconstructies met EPS en een open verharding moet aandacht worden besteed aan de afwatering. Water kan in dit geval alleen door de naden tussen de blokken worden afgevoerd. Als het EPS ter bescherming is ingepakt in een folie, is ook dit niet mogelijk. Voor het afvoeren van het indringende hemelwater kan een drainagesysteem worden aangelegd. Behalve aan de afwatering moet bij EPS ook aandacht worden besteed aan maatregelen voor de fundatie van lichtmasten en portalen en aan het creëren van plantvakken voor bomen (zie hoofdstuk 6).

EPS wordt toegepast voor:

• het ophogen van wegen en terreinen;
• het uitvoeren van aanvullingen bij kunstwerken;
• het reduceren van gewicht nabij kwetsbare ondergrondse infrastructuur;
• het reduceren van horizontale krachten op paalfunderingen.