Groeiplaatsconstructie – boombunkers
Toepassing
Een groeiplaatsconstructie is een dragende en drukspreidende constructie, bedoeld voor het bieden van een geconditioneerde groeiplaats. Onder ‘dragende en drukspreidende constructie’ wordt een ondergrondse constructie voor het op opvangen van verticale en horizontale krachten verstaan.
Er zijn verschillende typen groeiplaatsconstructies mogelijk. Ook worden in de praktijk nieuwe constructies ontwikkeld. In § 5.2.3 en § 5.2.4 worden twee typen constructies beschreven, te weten boomkratten en boombunkers. De eigenschappen hiervan zijn grotendeels representatief voor de meeste typen groeiplaatsconstructies.
Een boombunker is een zelfdragende en samenhangende constructie, veelal uit beton. Afhankelijk van de constructie zijn de wanden open of gesloten. Ook combinaties van ‘watershells’ en constructies van platen op pijlers met eventueel damwanden, worden gezien als bunkers.
Een boombunker wordt toegepast als duurzame boomstandplaats op plekken met een hoge tot extreme verkeersbelasting. De functies van boomwortelontwikkeling en draagkracht worden gescheiden van de bovenliggende verharding. Er wordt een tweede maaiveld gecreëerd.
Voordelen
Hoge verkeersbelasting tot dicht aan de boom is mogelijk, waardoor de beschikbare ruimte optimaal kan worden benut.
De ondergrondse condities voor bomen zijn volkomen beheersbaar.
Bij gesloten wanden is interactie tussen wortels en leidingen of verharding uitgesloten. Er zal geen schade aan kabels en leidingen en verhardingconstructies ontstaan.
De ondergrondse condities voor bomen zijn volkomen beheersbaar.
Bij gesloten wanden is interactie tussen wortels en leidingen of verharding uitgesloten. Er zal geen schade aan kabels en leidingen en verhardingconstructies ontstaan.
Omdat de doorwortelde zone niet mechanisch is belast, ontstaat een vrije keuze voor de bodemsubstraten.
Nadelen
Bomenbunkers stellen hoge eisen aan vooronderzoek en engineering.
Bij toepassing in zettingsgevoelige gebieden is fundatie noodzakelijk. Houd daarbij rekening met extra gewicht van de constructie. Deze is ongeveer 20% zwaarder dan bij een normale standplaats.
Na aanleg is het gebied onder de gehele constructie vanaf de bovenzijde niet meer toegankelijk voor eventuele werkzaamheden aan ondergrondse infrastructuur die onder de bunker ligt. In bepaalde gevallen is de constructie nog wel toegankelijk vanaf de zijden. Als de constructie niet via de zijden bereikbaar is, is overleg met netbeheerders daarom noodzakelijk. In een volledig gesloten boombunker kunnen geen kabels en leidingen liggen.
Bij open constructies is wortelgroei buiten de constructie mogelijk.
Bij toepassing in zettingsgevoelige gebieden is fundatie noodzakelijk. Houd daarbij rekening met extra gewicht van de constructie. Deze is ongeveer 20% zwaarder dan bij een normale standplaats.
Na aanleg is het gebied onder de gehele constructie vanaf de bovenzijde niet meer toegankelijk voor eventuele werkzaamheden aan ondergrondse infrastructuur die onder de bunker ligt. In bepaalde gevallen is de constructie nog wel toegankelijk vanaf de zijden. Als de constructie niet via de zijden bereikbaar is, is overleg met netbeheerders daarom noodzakelijk. In een volledig gesloten boombunker kunnen geen kabels en leidingen liggen.
Bij open constructies is wortelgroei buiten de constructie mogelijk.
Bij een gesloten boombunker kan de grond sneller droog worden. Dat beperkt het resultaat.
Praktijkinformatie
Na aanplant is extra verankering binnen de bunkerconstructie noodzakelijk.
Bij aanwezigheid van kabels en leidingen is overleg met de netbeheerders noodzakelijk. Maatvoering op basis van beschikbare prefabelementen. Bij platen op pijlers bestaat vrije maatvoering.Een gesloten bunker is alleen geschikt voor nieuwe aanplant.
Constructies met platen op pijlers kunnen worden ingepast rond bestaande bomen. Damwanden komen aan de gewenste zijden.Extra voorzieningen voor de lucht- en vochtvoorziening zijn noodzakelijk. De afvoer naar beneden wordt gewaarborgd door de ondergrond los te spitten en grindkokers aan te leggen. De toevoer van water moet via een infiltratiesysteem worden gerealiseerd. Vochtmonitoring in de eerste jaren na aanleg is noodzakelijk.
Boombunkers zijn potentieel toepasbaar op gevoelige locaties met kwetsbare bomen. Grondig vooronderzoek is dan noodzakelijk. In situaties met bestaande bomen heeft het boren van pijlers/palen de voorkeur boven heien. Als toch wordt geheid, houd dan rekening met de benodigde werkruimte voor heistelling. Let op bestaande boomkronen.Er zijn nog geen langetermijnervaringen met dit type constructies.
Maak een afweging tussen hoge investeringskosten per standplaats en de kwaliteit van de buitenruimte.
Bij aanwezigheid van kabels en leidingen is overleg met de netbeheerders noodzakelijk. Maatvoering op basis van beschikbare prefabelementen. Bij platen op pijlers bestaat vrije maatvoering.Een gesloten bunker is alleen geschikt voor nieuwe aanplant.
Constructies met platen op pijlers kunnen worden ingepast rond bestaande bomen. Damwanden komen aan de gewenste zijden.Extra voorzieningen voor de lucht- en vochtvoorziening zijn noodzakelijk. De afvoer naar beneden wordt gewaarborgd door de ondergrond los te spitten en grindkokers aan te leggen. De toevoer van water moet via een infiltratiesysteem worden gerealiseerd. Vochtmonitoring in de eerste jaren na aanleg is noodzakelijk.
Boombunkers zijn potentieel toepasbaar op gevoelige locaties met kwetsbare bomen. Grondig vooronderzoek is dan noodzakelijk. In situaties met bestaande bomen heeft het boren van pijlers/palen de voorkeur boven heien. Als toch wordt geheid, houd dan rekening met de benodigde werkruimte voor heistelling. Let op bestaande boomkronen.Er zijn nog geen langetermijnervaringen met dit type constructies.
Maak een afweging tussen hoge investeringskosten per standplaats en de kwaliteit van de buitenruimte.
Het is gewenst de bovenkant van de constructie af te werken met doorgroeivertragend weefsel (geotextiel). Breng scheidingsdoek zodanig aan dat alle verticale en bovenliggende aansluitingen en overgangen zodanig worden afgesloten dat er geen wortels door kunnen groeien.
RAW
Resultaatsbeschrijvingen
51.78.21 Aanbrengen groeiplaatsconstructie (st)
Technische bepalingen
51.62.01 Eisen draag en drukspreidende constructies
Betonplaat in aanleg op de watershell-constructie. De houten constructie is de uitsparing voor de nieuwe boomspiegel
Boombunker; de prefabelementen zijn gefundeerd op zand