Basiseisen
Basiskenmerken wegontwerp‘ [2] gaat in op de functionele eisen voor een duurzaam veilig wegennet. Uit de vijf principes voor een duurzaam veilig wegennet [3] komen twaalf functionele eisen voort.
Deze twaalf onderscheidende functionele eisen worden in ‘Basiskenmerken wegontwerp‘ [2] ‘basiseisen’ genoemd en dienen voor een veilig wegennet als uitgangspunt. De basiseisen wegen het zwaarst voor hogere wegcategorieën; bijvoorbeeld het scheiden van verkeerssoorten op stroomwegen is stringenter dan op gebiedsontsluitingswegen en niet aan de orde op erftoegangswegen.
Basiseisen die aan kruispunten worden gesteld betreffen acht van de twaalf functionele eisen met de nummers 5 tot en met 12. De eerste vier functionele eisen hebben betrekking op het netwerk en wegvakken [2].
Alle acht eisen gelden niet in even grote mate voor elk type kruispunt en elke wegcategorie. De belangrijkste basiseis die voor alle kruispunten en wegcategorieën geldt, is eis 11. Een lage snelheid is op elk kruispunt essentieel om de ernst van de afloop van eventuele ongevallen te beperken. Basiseisen 8 en 9 lijken in dit kader vreemd, maar indien de rijsnelheid, de massa van kruisende voertuigen of overstekende personen en hun richting voldoende overeenstemmen, dan is het potentiële conflict voorkomen en wordt het een veilige ontmoeting van weggebruikers. Het conflict is dan beheersbaar gemaakt. Meer daarover is in ‘Door met Duurzaam Veilig’ [3] opgenomen.
De vijf Duurzaam Veilig principes [3]
| Duurzaam Veilig principe | Toelichting | |
| I | Functionaliteit van wegen | Monofunctionaliteit van wegen: stroomweg, gebiedsontsluitingsweg of erftoegangsweg in een hiërarchisch opgebouwd wegennet |
| II | Homogeniteit van massa’s en/of snelheden en richting | Gelijkwaardigheid in snelheid, richting en massa bij matige en hoge snelheden |
| III | Herkenbaarheid van de vormgeving van de weg en voorspelbaarheid van wegverloop en van gedrag van weggebruikers | Omgeving en gedrag van andere weggebruikers die de verwachtingen van weggebruikers ondersteunen via consistentie en continuïteit van het wegontwerp |
| IV | Vergevingsgezindheid van de omgeving en van weggebruikers onderling | Letselbeperking door een vergevingsgezinde omgeving en anticipatie van weggebruikers op gedrag van anderen |
| V | Statusonderkenning door de verkeersdeelnemer | Vermogen om taakbekwaamheid te kunnen inschatten |
Het toepassen van alle acht basiseisen door middel van het gebruik van de juiste basiskenmerken per kruispunttype, bepaalt de mate van herkenbaarheid en verkeersveiligheid van kruispunten.
De twaalf functionele eisen voor een Duurzaam Veilig wegennet
Functionaliteit, voorspelbaarheid en homogeniteit
| 1 | zo groot mogelijke aaneengesloten verblijfsgebieden |
| 2 | minimaal deel van de rit gaat over relatief onveilige wegen |
| 3 | ritten zijn zo kort mogelijk |
| 4 | kortste en veiligste route vallen samen |
| 5 | zoekgedrag wordt vermeden |
| 6 | wegcategorieën zijn herkenbaar |
| 7 | aantal verkeersoplossingen is beperkt en uniform |
| 8 | conflicten met tegemoetkomend verkeer worden vermeden |
| 9 | conflicten met kruisend en overstekend verkeer worden vermeden |
| 10 | verkeerssoorten zijn gescheiden |
| 11 | snelheid wordt gereduceerd op potentiële conflictpunten |
| 12 | er zijn geen obstakels langs de rijbaan |
De basiseisen zijn de functionele eisen die betrekking hebben op het ontwerp en de inrichting van de weginfrastructuur. De basiseisen worden via basiskenmerken omgezet naar elementen die per wegcategorie in het kruispuntontwerp moeten worden opgenomen of juist moeten ontbreken. Als niet aan een basiseis wordt voldaan, wordt sterk ingeleverd op de mate van verkeersveiligheid van het kruispunt. Het risico op ongevallen/slachtoffers en de ernst van de afloop van een ongeval is hierdoor groter.