Leesbaarheid

Bij leesbaarheid speelt de uitvoering van het dynamische gedeelte van een verwijsbord een grote rol. Er zijn verschillende technieken voorhanden die voor de leesbaarheid alle verschillende eigenschappen hebben. Bij de aanschaf van een systeem speelt echter niet alleen leesbaarheid een belangrijke rol, ook de prijs, levensduur en de grafische variatie spelen een rol. Er zijn verschillende signaalgevers.
Tabel 3.1 toont de belangrijkste specificaties van de verschillende dynamische uitvoeringen.

Toelichting op de tabel:

• led en glasvezel zijn ’s nachts zeer goed leesbaar;
• led is overdag ook goed leesbaar;
• glasvezel is minder goed leesbaar onder grote aanrijhoeken (vroeger 6 graden, nu 12 graden). Deze oplossing is minder gewenst in stedelijke gebieden.
• lcd neemt gedurende de levensduur in intensiteit en kleurstelling af;
• kantelwals/rotatiepaneel kan volledig in de opmaak van standaard lettertypen en is volreflecterend.
• kipp-elementen, prisma’s en flipdisks worden bij parkeerverwijssystemen nauwelijks nog toegepast. Het zijn achterhaalde systemen;
• eigen licht geeft een probleem in samenspraak met volreflecterende statische borden.

Een grotere grafische variatie kan overigens bijdragen aan een betere begrijpelijkheid van een bord. Hoe groter de grafische variatie, hoe meer teksten kunnen bijdragen aan een goede begrijpbaarheid van het parkeerverwijssysteem.

De standaard ‘VOL-VRIJ-X’(VVX)-displays in led-techniek hebben een karakterhoogte van 110 mm à 120 mm. De VOL en de X zijn uitgevoerd met rode led’s en de VRIJ is uitgevoerd in groene led’s. Dit display is leesbaar tot circa 55 à 60 meter. De displays zijn uitgevoerd met een traploze dimming. Deze zorgt voor een juiste verdeling van de lichtintensiteit. Dus bij fel zonlicht branden (schijnen) de led’s feller dan wanneer het bewolkt is of donker.

Glasvezeltechniek is een techniek die door middel van een halogeenlamp en glasvezelstrengen de dots (elk puntje van de VVX) verlicht. Doordat de lamp onderhoudsgevoelig is kan deze techniek worden uitgevoerd met een reservehalogeenlamp welke de verlichting van de hoofdlamp overneemt zodra deze defect is. ‘VOL-VRIJ-X’-uitvoeringen in glasvezeltechniek zijn qua kleurstelling identiek aan led’s. De karakterhoogte kan op wens worden aangepast. In de meeste gevallen is dit ook 110 mm en zodoende leesbaar tot circa 55 meter. Glasvezel kan worden gedimd, echter niet traploos.

De lay-out en maatvoering van de displays zijn vastgelegd in de Richtlijn Bewegwijzering 2014 (CROW-publicatie 322). Bij ruimtegebrek wordt de alternatieve lay-out vastgelegd in het bestek. Hieronder volgt een opsomming van de meest toegepaste displays.

De alfanumerieke displays geven het aantal vrije parkeerplaatsen in exacte getallen weer. Deze displays zijn standaard uitgevoerd in 100 mm, 130 mm en 160 mm. De displays zijn dan leesbaar tot een afstand van respectievelijk circa 50, 65 en 80 meter.
De alfanumerieke displays kunnen worden geleverd in diverse kleuren (meestal amber of rood). Meestal worden drie of vier karakters toegepast, afhankelijk van de parkeercapaciteit en de wens een VRIJ-aanduiding te tonen in plaats van aantallen. Alfanumerieke displays zijn uitgevoerd met een traploze dimming. De VOL-VRIJ-X kan worden uitgevoerd in de roodgroene kleurstelling.

De lettergrootte wordt vooral bepaald door de kijk- en leesafstand. Deze is mede afhankelijk van de snelheid waarmee de gebruiker het bord passeert. Tijdens zijn verplaatsing in de richting van het bord moet er voldoende tijd zijn om het bord op te merken en te lezen.
De tijd wordt bepaald door de maximale afstand waarop de gebruiker kan beginnen met lezen. In het verkeer moet de bestuurder van een voertuig zijn aandacht kunnen verdelen tussen het lezen van borden en het letten op de verkeerssituatie. De feitelijke tijd die er is om het bord te lezen, is daarom kleiner dan een theoretische berekening zou aangeven.
De leesafstand moet dus groter zijn. Individuele letters vallen beter op als ze in kapitaal (hoofdletter) zijn geschreven (‘VRIJ VOL’), maar woorden zijn beter leesbaar in een kleine letter. Voor letteraanduidingen (zoals ‘P+R’ en vak- of halteaanduidingen) wordt aanbevolen kapitalen te gebruiken. Voor woorden en zinnen gelden de normale taalregels. Hierdoor kunnen plaatsnamen door het woordbeeld (lengte van het woord en uitstekende onderkastletters) al worden herkend voordat het woord te lezen is [12].

Uitgangspunt is dat de omgevingsverlichting op ieder moment van de dag voldoende is om de informatie op het bord te kunnen lezen. Omgevingsverlichting kan bestaan uit daglicht, kunstlicht of een combinatie van beide. Als de omgevingsverlichting niet van voldoende niveau is, moet de informatiedrager van eigen verlichting zijn voorzien. Hiervoor is zowel inwendige verlichting als aanstraling van buitenaf mogelijk. De lichtsterkte moet zijn aangepast aan de omgevingsverlichting. Overstraling moet worden voorkomen. Voor bewegwijzering gericht op het autoverkeer kan gebruik worden gemaakt van retroreflecterende borden.