Heeft u vragen? U kunt ons ook bellen op tel: 0318-695315

Parkeerkencijfers 2024
Deze tekst is gepubliceerd op 29-02-24

Borgen van parkeernormering en reductiefactoren

Stappenplan
Om onder de omgevingswet het parkeerbeleid en de parkeernormen te borgen, en parkeren als onderdeel van de “evenwichtige toedeling van functies aan locaties” op te nemen zijn een aantal stappen benodigd. Door deze stappen te volgen wordt in het beginsel zo veel mogelijk recht gedaan aan de juridische borging van de parkeernormen. CROW kan geen garanties bieden dat de parkeerkundige onderbouwing in de planvorming als ‘Raad van State-proof’ kan worden beschouwd. Het is wél belangrijk om te onthouden is dat de bestuursrechter indien nodig zal toetsen in hoeverre bepaalde zaken juridisch zijn geborgd en of het vastgestelde beleid daaropvolgend consistent is gevolgd.
Omgevingsvisie (nadere uitwerking in bijvoorbeeld mobiliteitsvisie of parkeervisie)
Dit is een strategisch document waarin een gemeente haar langetermijnvisie en beleidsdoelstellingen voor mobiliteit en vervoer uiteenzet. In de visie staat een analyse van de huidige en toekomstige uitdagingen. Er staan beleidskeuzes in die bijvoorbeeld betrekking hebben op de aanleg van nieuwe infrastructuur, het bevorderen van duurzame vervoerswijzen, het verminderen van verkeerscongestie en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het is een dynamisch document dat kan worden aangepast om in te spelen op veranderende omstandigheden en nieuwe ontwikkelingen in mobiliteitstechnologieën.
Stap 1: Beleidsregels parkeernormen voor auto en fiets
In aanvulling op de omgevingsvisie, kan een gemeente specifiek beleid opstellen gericht op parkeernormen. Dit is een vertaling van de visie en doelstellingen uit de omgevingsvisie (mobiliteitsvisie of parkeervisie). Er is een duidelijke relatie tussen de uitgangspunten in de omgevingsvisie en de opgestelde beleidsregels parkeernormen. Indien de gemeente in de omgevingsvisie bijvoorbeeld inzet op het STOMP -principe, is het vanzelfsprekend dat de beleidsregels de mogelijkheid bieden om het beleid ook uit te kunnen voeren. Andersom is het bijvoorbeeld minder aannemelijk dat er een grootschalige mobiliteitstransitie plaatsvindt binnen een gemeente waar er niet tot nauwelijks sprake is van hoogwaardige alternatieven.
Stap 2: Maatwerkregelingen vaststellen
Bepaal welke maatwerkregelingen gelden en bepaal de reductiefactoren per onderdeel. Leg deze maatwerkregelingen vast in het beleid. Bepaal ook voor welke gebied je deze maatwerkregelingen wil laten gelden.
Het afwijken van de parkeernormen kan op twee manieren worden geborgd:
  • Het opnemen van afwijkingsmogelijkheden in de beleidsregels parkeernormen.
    Denk aan reductiefactoren door de nabijheid van hoogwaardige mobiliteitsalternatieven (zie ook de vorige paragraaf), maar ook in meer algemene zin door te melden dat het college van B&W op basis van een zwaarwegend belang vrijstelling kan verlenen. Het afwijken op de tweede wijze moet sterk gemotiveerd worden, maar hoeft niet expliciet in de beleidsregels te staan (in artikel 4:84 Awb is een afwijkingsbevoegheid van beleidsregels opgenomen).
  • Het opnemen van afwijkingsmogelijkheden in een regel in het omgevingsplan (zoals hierboven opgenomen), zoals ‘flexibiliteit voor ontwikkelzones’ of de toepassing van maatwerk voor een functie waarvoor geen passende parkeernorm of parkeerkencijfer voorhanden is. Dit biedt helderheid voor gebruikers wat de spelregels binnen de gemeente zijn.
Stap 3: Bestaande capaciteit analyseren
Dubbelgebruik van parkeerplaatsen is een belangrijk middel om efficiënter om te gaan met schaarse ruimte. Door functies slim te combineren – bijvoorbeeld kantoren overdag en bewoners ’s avonds – kan de benodigde parkeercapaciteit omlaag. De aanwezigheidspercentages van doelgroepen uit deze CROW-kennismodule bieden houvast bij de bepaling van dubbelgebruik, maar de doorvertaling ervan naar gebiedsontwikkelingen kan verbeterd worden.
Binnen- en bovenplans dubbelgebruik voorkomt dat parkeerplaatsen het grootste deel van de dag leeg staan. Hoe meer dubbelgebruik, hoe belangrijker monitoring.
Stap 4: Vaststellen parkeeropgave auto en fiets op eigen terrein
Zorg voor een duidelijk en makkelijk toepasbaar toetsingskader per maatwerkregel. Documenteer keuzes in normnota’s, beleidsregels en anterieure overeenkomsten. Dat voorkomt ad-hoc beslissingen en maakt consistentie mogelijk bij bezwaar- en beroepsprocedures. Onderbouw goed welke keuze hebt gemaakt en waarom.
Stap 5: Borg afspraken
Een effectieve borging van parkeerafspraken vereist vastlegging in alle fases van het ontwikkeltraject en de bijbehorende juridische documenten.
Checklist borging afspraken
  • Planregels omgevingsplan
      -
      Artikel @: Geen recht op parkeervergunning Bewoners en gebruikers van dit plan hebben ingevolge het parkeerbeleid van de gemeente (verwijzing) geen recht op een auto-parkeervergunning in de openbare ruimte.
  • Anterieure overeenkomst
      -
      Artikel @: Geen recht op parkeervergunning De Initiatiefnemer of zijn rechtsopvolger verplicht zich nadrukkelijk om potentiële kopers en huurders actief te informeren over de status van het adres op de GROP lijst van de gemeente, beschikbaar op de website van de gemeente via @@ en deze beperking op te (laten) nemen in op te stellen koop- en huurovereenkomsten. Bij niet of niet behoorlijke nakoming van deze verplichting wordt een boete opgelegd van EUR @,– (zegge: @), onverminderd de rechten die Gemeente aan de wet kan ontlenen ter zake van niet-nakoming. De kosten van invordering van de boete zijn voor rekening van de Partij die nalatig is of overtreedt. De boete is verschuldigd nadat Exploitant schriftelijk in gebreke is gesteld en Exploitant niet binnen acht dagen na deze ingebrekestelling de niet-nakoming of overtreding heeft hersteld.
  • Exploitatieovereenkomst
      -
      Artikel @: Geen recht op parkeervergunning Gedurende @ jaar vanaf de datum van eerste start van verkoop en verhuur van de eerste woning is Exploitant of diens rechtsopvolger verplicht om potentiële kopers en huurders actief te informeren over de status van het adres op de GROP-lijst van de gemeente, beschikbaar op de website van de gemeente via @@ en deze beperking op te nemen in op te stellen koop- en huurovereenkomsten. Bij niet of niet behoorlijke nakoming van deze verplichting wordt een boete opgelegd van EUR @,– (zegge: @), onverminderd de rechten die Gemeente aan de wet kan ontlenen ter zake van niet-nakoming. De kosten van invordering van de boete zijn voor rekening van de Partij die nalatig is of overtreedt. De boete is verschuldigd nadat Exploitant schriftelijk in gebreke is gesteld en Exploitant niet binnen acht dagen na deze ingebrekestelling de niet-nakoming of overtreding heeft hersteld.
  • Omgevingsvergunning
      -
      Op grond van het Uitvoeringsbesluit parkeren is er voor de bewoners en gebruikers van dit project in beginsel geen recht op een parkeervergunning op straat binnen het betaald parkeergebied voor zover adressen opgenomen zijn in de gemeentelijke GROP-lijst (grondslag: beleidsregeling, artikel @).
  • Parkeerbeheerplan
  • Mobiliteitsplan
  • Gebruiksvergunning of bruikleencontract deelmobiliteit
  • Convenanten of samenwerkingsovereenkomsten
  • Erfdienstbaarheden en mandeligheidsovereenkomst
  • Verkoop- en verhuurbrochures
  • Vragenlijst voor vastgoedtransactie
      -
      Vraag: Is het adres/de woning opgenomen op een lijst van adressen waarvoor geen recht op een parkeervergunning geldt (GROP)? Antwoordopties:
       Ja
       Nee
       Onbekend
      Toelichting (verplicht indien ‘Ja’): Dit adres is door de gemeente opgenomen op de zogenaamde GROP-lijst (geen recht op parkeervergunning), op basis van het geldende parkeerbeleid en/of de omgevingsvergunning. Bewoners van dit object kunnen derhalve geen parkeervergunning aanvragen voor de openbare ruimte binnen het betreffende vergunningengebied. Indien van toepassing: “De parkeervoorziening is uitsluitend geregeld op eigen terrein of via een mobiliteitshub. Toegang tot deze voorziening kan afzonderlijk worden gehuurd of gekocht.” Documentatie bijvoegen:
       Uittreksel gemeentelijke GROP-lijst of aanwijzingsbesluit
       Kopie van de omgevingsvergunning of planregel waarin dit is opgenomen
       Toelichting vanuit ontwikkelaar of verkoper
  • Notariële koopactes (inclusief ketenbeding)
      -
      Artikel X – Parkeerregeling en geen recht op parkeervergunning
      1. Koper is ervan op de hoogte dat de onroerende zaak is gelegen binnen een gebied waarvoor op grond van gemeentelijk beleid of het omgevingsplan geldt dat er geen recht op een parkeervergunning voor de openbare weg wordt verleend.
      2. Koper verklaart uitdrukkelijk bekend te zijn met en akkoord te gaan met het feit dat aan de onroerende zaak geen parkeervergunning(en) kunnen worden toegekend door de gemeente, noch nu, noch in de toekomst, tenzij het gemeentelijk beleid daartoe uitdrukkelijk wordt gewijzigd.
      3. Verkoper heeft koper hierover volledig geïnformeerd en koper verklaart geen aanspraak te zullen maken op een dergelijke vergunning jegens de gemeente of verkoper.
      4 Koper verplicht zich dit beding – inhoudende de uitsluiting van het recht op parkeervergunning – onvoorwaardelijk en woordelijk op te nemen in elke toekomstige overdracht van de onroerende zaak, inclusief in de daarop volgende koopakten en leveringsakten, op straffe van een onmiddellijk opeisbare boete van @ per overtreding ten gunste van verkoper of diens rechtsopvolgers.
      5 Verkoper bedingt hierbij ten behoeve van zichzelf en zijn rechtsopvolgers onder algemene of bijzondere titel, een ketenbeding in de zin van artikel 6:253 lid 4 BW, strekkende tot handhaving van deze verplichting jegens opvolgende eigenaren.
  • Huurovereenkomsten (inclusief ketenbeding)
      -
      Artikel X – Parkeerregeling en geen recht op parkeervergunning Huurder is ervan op de hoogte dat het gehuurde is gelegen binnen een gebied waarvoor door de gemeente is bepaald dat er geen recht op een parkeervergunning geldt (de zogenoemde GROP-lijst).
      Huurder verklaart uitdrukkelijk dat hij/zij:
      1. geen aanspraak maakt of zal maken op een parkeervergunning;
      2. zich bewust is van het gemeentelijke parkeerbeleid of uitvoeringsbesluit waarin dit is vastgesteld;
      3. weet dat het aanvragen van een parkeervergunning op het adres van het gehuurde geen resultaat zal opleveren tenzij de gemeente het beleid aanpast;
      4. Huurder verplicht zich ertoe deze bepaling eveneens door te geven aan eventuele medehuurders, onderhuurders of gebruikers van het gehuurde.
  • Hardheidsclausule(s)
      -
      Artikel X – Hardheidsclausule GROP-lijst 1
      In bijzondere gevallen, waarin de toepassing van de bepalingen in dit besluit of deze regeling voor een belanghebbende zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard, kan het college van burgemeester en wethouders afwijken van de geldende regels, waaronder de uitsluiting van het recht op een parkeervergunning op grond van de GROP-lijst.
      Een verzoek om toepassing van deze hardheidsclausule dient schriftelijk en gemotiveerd te worden ingediend door de belanghebbende. Het verzoek bevat ten minste:
      a. een omschrijving van de persoonlijke of maatschappelijke omstandigheden;
      b. een motivering waarom strikte toepassing tot onbillijkheid zou leiden;
      c. een overzicht van alternatieve parkeermogelijkheden of mobiliteitsoplossingen
      Het college beoordeelt het verzoek op basis van proportionaliteit, redelijkheid en precedentwerking, en betrekt hierbij onder meer: a medische noodzaak of beperking; b mantelzorgsituatie; c afhankelijkheid van een auto voor werk of zorg; d lokale parkeerdruk en mobiliteitsbeleid.
      Het college beoordeelt het verzoek op basis van proportionaliteit, redelijkheid en precedentwerking, en betrekt hierbij onder meer:
      a. medische noodzaak of beperking;
      b. mantelzorgsituatie;
      c. afhankelijkheid van een auto voor werk of zorg;
      d. lokale parkeerdruk en mobiliteitsbeleid.
      Een positieve beslissing op basis van deze clausule geldt uitsluitend voor de aanvrager en voor de aangegeven periode of situatie, en schept geen rechten voor derden of toekomstige bewoners/gebruiksdoeleinden van hetzelfde adres.
Stap 3: Vertalen beleidsregels parkeernormen in het omgevingsplan
Onder de Omgevingswet zijn er twee mogelijkheden om de parkeernormen juridisch te borgen. Via een dynamische verwijzing naar de beleidsregels in de planregels van het omgevingsplan, of door de parkeernormen direct op te nemen in de planregels van het omgevingsplan. Bouw flexibiliteit in het omgevingsplan of de beleidsregels in door bijvoorbeeld bij toekomstige ontwikkelzones (bijvoorbeeld een nieuwe buurt, wijk of stadsdeel) te zetten dat hiervoor later een specifieke parkeerbehoefte of parkeernorm wordt vastgesteld. Hiermee kan een gemeente zoeken naar een balans tussen de verschillende beleidsdoelen (denk aan efficiënt ruimtegebruik, kwaliteit van de openbare ruimte en het stimuleren van alternatieve vervoerswijzen).
Stap 4: Afwijken van de parkeernormen
Het afwijken van de parkeernormen kan op twee manieren worden geborgd:
  • Het opnemen van afwijkingsmogelijkheden in de beleidsregels parkeernormen.
    Denk aan reductiefactoren door de nabijheid van hoogwaardige mobiliteitsalternatieven (zie ook de vorige paragraaf), maar ook in meer algemene zin door te melden dat het college van B&W op basis van een zwaarwegend belang vrijstelling kan verlenen. Het afwijken op de tweede wijze moet sterk gemotiveerd worden, maar hoeft niet expliciet in de beleidsregels te staan (in artikel 4:84 Awb is een afwijkingsbevoegheid van beleidsregels opgenomen).
  • Het opnemen van afwijkingsmogelijkheden in een regel in het omgevingsplan (zoals hierboven opgenomen), zoals ‘flexibiliteit voor ontwikkelzones’ of de toepassing van maatwerk voor een functie waarvoor geen passende parkeernorm of parkeerkencijfer voorhanden is. Dit biedt helderheid voor gebruikers wat de spelregels binnen de gemeente zijn.