Integrale veiligheid
Veiligheid in algemene zin wordt gedefinieerd als ‘de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed: tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit’ [11]. Sociale veiligheid is een van de diverse veiligheidsthema’s die (kunnen) spelen in de ruimtelijke ordening.
Integrale veiligheid is de overkoepelende term voor het beheersen van alle aan de orde zijnde veiligheidsaspecten, over alle fases (initiatief, planfase, ontwerp, realisatie, onderhoud, beheer en sloop) heen. In de praktijk worden verschillende termen en benamingen gebruikt voor de verschillende veiligheidsaspecten in de ruimtelijke ordening.
Integrale veiligheid is de overkoepelende term voor het beheersen van alle aan de orde zijnde veiligheidsaspecten, over alle fases (initiatief, planfase, ontwerp, realisatie, onderhoud, beheer en sloop) heen. In de praktijk worden verschillende termen en benamingen gebruikt voor de verschillende veiligheidsaspecten in de ruimtelijke ordening.
Het vakgebied georganiseerd
De kennis en kennisontwikkeling over sociale veiligheid is op diverse plekken aanwezig en georganiseerd. Het meest aan de orde komt het onderwerp bij de vakgebieden Stedenbouwkunde en Architectuur. Nationaal zijn ‘georganiseerd’ het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) en de Stichting Veilig Ontwerp en Beheer (SVOB) actief. Het SVOB heeft onder andere het 'Handboek veilig ontwerp en beheer' uitgegeven [9]. Het CCV [W2] richt zich op veiligheidsprofessionals om Nederland veilig en leefbaar te maken. Dat doet het CCV door duurzame netwerken en strategische allianties te stimuleren en vorm te geven die de veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek daadkrachtig en effectief aanpakken. Ook geeft het CCV het Politiekeurmerk Veilig Wonen uit, met eisen en aanbevelingen voor de praktijk [10]. De SVOB [W3] is een kennisnetwerk dat zich richt op het veiliger maken van gebouwen, woningen en de buitenruimte door zowel in het ontwerp als het beheer van de gebouwde omgeving expliciet rekening te houden met veiligheid. Centraal staat het CPTED-model (Crime Prevention Through Environmental Design). SVOB is onderdeel van een internationaal netwerk, de European Designing Out Crime Association (E-DOCA) [W4] en is verbonden met de International CPTED Association (ICA) [W5].
De kennis en kennisontwikkeling over sociale veiligheid is op diverse plekken aanwezig en georganiseerd. Het meest aan de orde komt het onderwerp bij de vakgebieden Stedenbouwkunde en Architectuur. Nationaal zijn ‘georganiseerd’ het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) en de Stichting Veilig Ontwerp en Beheer (SVOB) actief. Het SVOB heeft onder andere het 'Handboek veilig ontwerp en beheer' uitgegeven [9]. Het CCV [W2] richt zich op veiligheidsprofessionals om Nederland veilig en leefbaar te maken. Dat doet het CCV door duurzame netwerken en strategische allianties te stimuleren en vorm te geven die de veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek daadkrachtig en effectief aanpakken. Ook geeft het CCV het Politiekeurmerk Veilig Wonen uit, met eisen en aanbevelingen voor de praktijk [10]. De SVOB [W3] is een kennisnetwerk dat zich richt op het veiliger maken van gebouwen, woningen en de buitenruimte door zowel in het ontwerp als het beheer van de gebouwde omgeving expliciet rekening te houden met veiligheid. Centraal staat het CPTED-model (Crime Prevention Through Environmental Design). SVOB is onderdeel van een internationaal netwerk, de European Designing Out Crime Association (E-DOCA) [W4] en is verbonden met de International CPTED Association (ICA) [W5].
Onder integrale veiligheid wordt in deze uitgave verstaan: Alle verschillende aspecten van veiligheid in samenhang beschouwd vanuit het perspectief van de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed: tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit, in alle fasen van een object.
Deze uitgave beperkt zich in principe tot het thema sociale veiligheid, maar raakvlakken worden wel benoemd. Andere aspecten zijn bijvoorbeeld arbeidsveiligheid (ook wel Veiligheid en Gezondheid, V&G, genoemd), verkeersveiligheid, externe veiligheid, constructieve veiligheid, hulpverlening en bereikbaarheid, waterveiligheid (bescherming tegen overstroming), security (beveiliging), voedselveiligheid, enzovoorts. Een en ander afhankelijk van het systeem waar het om gaat en de risico’s op veiligheidsproblemen. Sociale veiligheid als werkveld voor onderzoek wordt vaak afgezet tegen fysieke veiligheid die gericht is op veiligheidsrisico’s voor fysiek letsel, brand, rampenbestrijding en crisisbeheersing terwijl sociale veiligheid het werkveld is van criminaliteit, overlast en leefbaarheid [12].
Veiligheid is ook een van de zogenoemde RAMS-aspecten [13, 14]. RAMS is een Engelstalig acroniem voor de aspecten Reliability (betrouwbaarheid), Availability (beschikbaarheid), Maintainability (onderhoudbaarheid) en Safety (veiligheid). Deze vier aspecten zijn van invloed op elkaar. Het aspect veiligheid wordt dan beschouwd als systeemveiligheid en richt zich daarmee op het geheel.
Deze uitgave beperkt zich in principe tot het thema sociale veiligheid, maar raakvlakken worden wel benoemd. Andere aspecten zijn bijvoorbeeld arbeidsveiligheid (ook wel Veiligheid en Gezondheid, V&G, genoemd), verkeersveiligheid, externe veiligheid, constructieve veiligheid, hulpverlening en bereikbaarheid, waterveiligheid (bescherming tegen overstroming), security (beveiliging), voedselveiligheid, enzovoorts. Een en ander afhankelijk van het systeem waar het om gaat en de risico’s op veiligheidsproblemen. Sociale veiligheid als werkveld voor onderzoek wordt vaak afgezet tegen fysieke veiligheid die gericht is op veiligheidsrisico’s voor fysiek letsel, brand, rampenbestrijding en crisisbeheersing terwijl sociale veiligheid het werkveld is van criminaliteit, overlast en leefbaarheid [12].
Veiligheid is ook een van de zogenoemde RAMS-aspecten [13, 14]. RAMS is een Engelstalig acroniem voor de aspecten Reliability (betrouwbaarheid), Availability (beschikbaarheid), Maintainability (onderhoudbaarheid) en Safety (veiligheid). Deze vier aspecten zijn van invloed op elkaar. Het aspect veiligheid wordt dan beschouwd als systeemveiligheid en richt zich daarmee op het geheel.
Kortom, veiligheid is op verschillende manieren te categoriseren. Er kan een scheiding gemaakt worden tussen interne en externe veiligheid, tussen subjectieve en objectieve veiligheid, en tussen falen door toedoen van de mens of door toedoen van de natuur, al dan niet moedwillig. Zie ook bijlage I.