Objectieve of sociale veiligheid
Objectieve sociale veiligheid is het feitelijk plaatsvinden van criminaliteit. De objectieve component van sociale veiligheid gaat over alle delicten zoals benoemd in het Wetboek van Strafrecht. In de openbare en semi-openbare ruimte heeft objectieve veiligheid betrekking op feitelijke incidenten en persoonsgerelateerde criminaliteit en overlast. Persoonsgerelateerde criminaliteit is criminaliteit die rechtstreeks de persoon (en de integriteit van personen) of zijn of haar persoonlijke eigendommen schade toebrengt. Denk bijvoorbeeld aan geweld, diefstal, vernieling, verkrachting en beroving. Overlast gaat over rondhangende groepen jongeren, geluidshinder, onbeleefdheden, wildplassen, rondslingerend vuil, bedreigingen, scheldpartijen, et cetera. Hoe hoger de werkelijke (statistische) kans om slachtoffer te worden van criminaliteit en overlast, hoe groter de objectieve onveiligheid.
[ link ]
Figuur 2. Streetart op station Delft: aantrekkelijke ruimte ten gunste van sociale veiligheid
- Zie voor voorspelbaarheid, meetbaarheid, het objectief meetbaar maken achteraf en het relatief voorspelbaar maken vooraf van sociale veiligheid [W1] e.a.
Subjectieve sociale veiligheid betreft het gevóél van veiligheid. Het gaat over angst en inschatting: de angst om – en de inschatting van de kans op – slachtoffer te worden van een specifiek delict; van de beleving buiten op straat. Dit hangt veelal samen met leeftijd, sekse, eerdere slachtofferervaringen en de aanwezigheid van dreiging, zoals bij samenscholende groepen. Maar dit gevoel kan ook komen door invloed vanuit de gebouwde omgeving, zoals de aanwezigheid van zwerfvuil, vandalisme, graffiti, afwezigheid van verlichting, onvoorspelbare situaties en gebrek aan sociale controle.
- Voorspelbaarheid en meetbaarheid zijn subjectieve begrippen: ze zijn alleen via gedragsobservaties, bevraging en surveys goed meetbaar te maken. Bijvoorbeeld door naar vermijdingsgedrag te kijken en/of vragen te stellen als: 1) Voelt u zich vaak/regelmatig/niet onveilig op straat? en 2) Hoe hoog schat u de kans slachtoffer te worden van criminaliteit? Het is niet zo dat deze subjectieve veiligheid pas achteraf kan worden ingeschat. Er is inmiddels wel de nodige kennis en ervaring, waardoor bijvoorbeeld naar vergelijkbare situaties kan worden gekeken en hier lering uit kan worden getrokken. Zie [W1] e.a.
Tussen de objectieve en de subjectieve component van sociale veiligheid bestaat geen lineair verband. Op plaatsen waar feitelijk criminaliteit plaatsvindt, hoeft men zich niet altijd onveilig te voelen. En andersom: men kan zich onveilig voelen op plaatsen waar feitelijk geen incidenten plaatsvinden. Onderzoek [6, 7, 8 e.a.] heeft aangetoond dat het gevoel van (on)veiligheid vaak losstaat van de feitelijke (on)veiligheid.
Daar waar de ontwerpers zich vooral richten op bedoeld gebruik en gewenst functioneren, zal diegene die het aspect sociale veiligheid behandelt zich meer richten op het onbedoelde gebruik.
Daar waar de ontwerpers zich vooral richten op bedoeld gebruik en gewenst functioneren, zal diegene die het aspect sociale veiligheid behandelt zich meer richten op het onbedoelde gebruik.
Tip
In het kader van voorspelbaarheid van de invloed van bijvoorbeeld ontwerpkeuzes is het van belang het Europese VITRUV-project (Vulnerability Identification Tools for Resilience Enhancement of Urban Environments) te noemen, waarvoor een vrij beschikbare wikipedia is ontwikkeld waarop veel kennis en tevens een risico-analyser gericht op sociale veiligheid te vinden is [W1]. Een Europees overzicht van concrete instrumenten is te vinden in het EU Agis COPS-project (Crime Opportunity Profiling of Streets).
In het kader van voorspelbaarheid van de invloed van bijvoorbeeld ontwerpkeuzes is het van belang het Europese VITRUV-project (Vulnerability Identification Tools for Resilience Enhancement of Urban Environments) te noemen, waarvoor een vrij beschikbare wikipedia is ontwikkeld waarop veel kennis en tevens een risico-analyser gericht op sociale veiligheid te vinden is [W1]. Een Europees overzicht van concrete instrumenten is te vinden in het EU Agis COPS-project (Crime Opportunity Profiling of Streets).