Bijlage II Begrippen
Aanbesteding
Een inkoopwijze waarbij de opdrachtgever transparant en objectief een opdracht verstrekt, aan een opdrachtnemer die voldoet aan gestelde eisen en de beste aanbieding doet.
Opmerking 1: de opdracht kan een werk, dienst of levering zijn. Opmerking 2: er zijn diverse aanbestedingsprocedures, zoals openbaar, onderhands en concurrentie gerichte dialoog.
Activiteitenboom
Hiërarchische opdeling van een project in activiteiten (= Work Breakdown Structure, WBS).
Analytical Hierarchy Process
Een trade-off methodiek waarbij weegfactoren en scores worden vastgesteld via paarsgewijze vergelijking.
Aspecteis
De beschrijving van de gevraagde prestatie van een systeem aangaande een aspect.
Baseline
Formeel ‘bevroren’ status van een systeem, die dient als referentie voor verdere werkzaamheden.
Componenten
Type objecten van het systeem die op een laag niveau zitten.
Configuratiemanagement
De technische en organisatorische activiteiten voor het identificeren, beheersen en verantwoorden van de status en het auditen van configuraties.
Decomponeren
Het proces waarin het hoger gelegen detailniveau wordt opgedeeld in meer gedetailleerde informatie van bijvoorbeeld afgeleide eisen, functies en bijbehorende objecten.
Design & Constructwerken
Een werk waarbij zowel ontwerp als uitvoering als één pakket uitbesteed wordt door een opdrachtgever.
Detailontwerp
Het ontwerp waarop het systeem in detail wordt aangegeven, inclusief werkmethodes en werktekeningen. Wordt bij Rijkswaterstaat uitvoeringsontwerp genoemd.
Eis
Beschrijving van een gewenste eigenschap van het te leveren product of de te leveren dienst.
Eisen afleiden
Het vertalen van topeisen in specifieke eisen. Aan deze eisen kan een toets worden verbonden.
Eisenanalyse
Proces dat op complete wijze de behoefte van belanghebbenden identificeert en beschrijft en deze behoefte systematisch omzet naar gestructureerde eisen.
Eisencontrolematrix
Een matrix waarin de eisen staan en hoe en wanneer deze worden aangetoond.
Eisentoedelingsmatrix
Een matrix waarin uitgedrukt wordt welke eis aan welk object is verbonden en vice versa.
Functie-analyse
Proces dat op complete wijze de functies en hun relaties identificeert en beschrijft en deze functies systematisch karakteriseert, classificeert en evalueert.
Functieboom
De hiërarchische structuur van de functies die vanuit een (hoofd)functie is samengesteld (= Functional Breakdown Structure, FBS).
Multicriteria-analyse (MCA)
Een trade-off methodiek waarbij waardes worden toegekend aan alternatieven en het alternatief met de hoogste waarde vaak de voorkeur verdient.
Object
Een afzonderlijk identificeerbaar onderdeel van een fysiek geheel. Of: onderdeel van een systeem dat het ‘WAT’ beschrijft.
Objectenboom/objectstructuur
De hiërarchische structuur van de objecten waaruit een (hoofd)object is samengesteld (= System Breakdown Structure, SBS).
Ontwerpsynthese
Het samenvoegen van eisen en objecten tot een ontwerp, waarbij het gehele systeem in gedachte wordt gehouden.
Organogram
Een hiërarchisch overzicht waarin de personen staan die bij het project betrokken zijn (= Organizational Breakdown Structure, OBS).
Paarsgewijze vergelijking
De criteria of alternatieven worden per paar vergeleken. Bij 4 alternatieven zijn er dus 6 vergelijkingen.
Programma van Eisen (PvE)
Een document waar alle randvoorwaarden, eisen en uitgangspunten in staan.
Raakvlakbeheerder
Een persoon die alle documentatie met betrekking tot raakvlakken bijhoudt.
Raakvlakeis (extern)
Eis die wordt gesteld aan de interactie van het te beschouwen systeem met de omgeving.
Raakvlakeis (intern)
Eis die wordt gesteld aan de interactie tussen objecten binnen het te beschouwen systeem.
Raakvlakmatrix
Een matrix waarin de raakvlakken aangegeven worden en kunnen worden geanalyseerd.
Raakvlaksituaties
Situaties waarin het gedrag van systemen afhankelijk is van de relaties tussen de elementen en met de omgeving (interne en externe raakvlaksituaties).
RAW-bestek
Bestek opgesteld op basis van de RAW-systematiek, een systematiek voor het opstellen van bestekken voor gww-projecten gebaseerd op standaardteksten op uitvoeringsniveau. Bij een RAW-bestek moeten alleen het detailontwerp en de werktekeningen gemaakt worden en de uitvoering gedaan worden. Zie ook bijlage I.
Requirements management
Eisenmanagement, dus het afleiden van eisen, koppelen van eisen aan objecten en de verificatie van eisen.
Risico
Een gebeurtenis die kan optreden en waarvan de gevolgen negatief zijn voor een project. Risico = kans × gevolg.
Schetsontwerp
Het ontwerp waarbij het systeem op hoofdlijnen wordt ontworpen.
Scope
Inkadering van een programma, project, systeem of dienst.
Specificatie
Een document met daarin de verzameling geordende eisen en beschrijving van de beschikbare oplossingsruimte dan wel de gekozen oplossing met de oplossingsmarge die geldt voor een systeem (product of dienst).
Stakeholder
Een partij (belanghebbende) die een recht heeft in, of een belang heeft bij, een systeem.
Subsystemen
Delen van het systeem op een hoog niveau.
Systeem
Een afhankelijk van het gestelde doel, binnen de totale werkelijkheid te onderscheiden verzameling van elementen, die onderlinge relaties hebben.
Systeembenadering
Benadering of denkwijze waarbij complexe problemen en mogelijke oplossingen vanuit het grotere geheel en gestructureerd worden beschouwd.
Systeemniveau
In hoeverre het systeem is gedecomponeerd.
Systeemontwerp
Ontwerp van het algehele systeem, dus op hoofdlijnen.
Systems Architecture
Het systeem beschreven in een specifieke structuur van functies en functievervullers.
Systems Engineer
Iemand die Systems Engineering-taken vervult. Hij/zij is verantwoordelijk voor het dagelijks management van de ontwikkeling van het systeem met zijn functionaliteit en prestaties.
Systems Engineering
‘Systems Engineering is an interdisciplinary approach and means to enable the realization of successful systems. It focuses on defining customer needs and required functionality early in the development cycle, documenting requirements, and then proceeding with design synthesis and system validation while considering the complete problem: operations, cost and schedule, performance, training and support, test, manufacturing, and disposal. SE considers both the business and the technical needs of all customers with the goal of providing a quality product that meets the user needs.’ Zo luidt de officiële definitie van Systems Engineering volgens INCOSE. We kunnen dit vertalen als: ‘Systems Engineering is een interdisciplinaire benadering met bijbehorende middelen die zich richt op het realiseren van succesvolle systemen. SE focust op het definiëren van klantbehoeften en de gevraagde functionaliteit vroeg in de ontwikkeling, het vastleggen van de eisen, de ontwerpsynthese en systeemvalidatie bij het beschouwen van het complete vraagstuk: bediening en besturing, training en ondersteuning, kosten en planning, prestatie, realisatie, testen en verwijdering. SE beschouwt zowel de bedrijfsdoelen als de technische behoeften van alle klanten. Dit met het doel een kwaliteitsproduct te realiseren dat voldoet aan de gebruikersbehoefte.’
Systems Engineering Management Plan
Een plan waarin de aanpak van het gehele project en specifiek de Systems Engineering- activiteit staat vermeld.
Technisch proces
Het procesdeel van Systems Engineering dat beschrijft hoe de oplossing tot stand komt.
Technische reviews
Een bijeenkomst van de betrokkenen om te controleren of het ontwerp aan het eind van de fase voldoet aan alle eisen, en dat zo de fase afgesloten kan worden.
Tenderfase
Aanbestedingsfase; opdrachtnemer die inschrijft op een project.
Trade-off
Een vergelijking tussen verschillende oplossingen (alternatieven/varianten) om tot een optimale keuze te komen door uitruil tussen kenmerken.
Trade-off matrix
Tabel waarin de verschillende alternatieven met elkaar vergeleken worden.
Uitvoeringsontwerp
Het ontwerp dat gereed is voor uitvoering; hierin worden onder andere hulpconstructies ontworpen.
Validatie
Bevestiging door de levering van objectief bewijs dat aan de eisen voor een specifiek beoogd gebruik of een specifiek beoogde toepassing is voldaan.
Value Engineering
Op een gefaseerde wijze systemen decomponeren in subsystemen, componenten en elementen. Hierbij worden verschillende alternatieven gemaakt die zorgvuldig worden afgewogen op eisen, risico’s en kosten.
Variantenanalyse
Het bepalen van verschillende alternatieven op systeemniveau.
Verificatie
Het objectief controleren of aan de gespecificeerde eisen is voldaan.
Verificatiematrix
Een matrix waarin staat hoe de eisen zijn aangetoond.
Voorontwerp
De ontwerpfase, waarbij het systeem op hoofdafmetingen wordt bepaald.
Vraagspecificatie
Het als zodanig in de basisovereenkomst aangemerkte contractdocument dat door of namens de opdrachtgever is vervaardigd, op basis waarvan de opdrachtnemer zijn aanbieding heeft opgesteld en ingediend (UAV-GC 2005).
Werkpakket
Set van samenhangende activiteiten voor een object met gedefinieerde input en output.