Inleiding
Vele branches zien de Systems Engineering (SE)-aanpak als een toegevoegde waarde voor het bereiken van vooraf gespecificeerde projectdoelstellingen, zoals een gunstige waarde/ kostenverhouding voor het systeem en een beheersbaar proces. Sinds 1997 wordt SE in diverse gww-projecten toegepast. Echter, het behalen van SE-voordelen wordt nog steeds belemmerd door traditionele invloeden op de engineeringsaanpak en verschillen in SE-kennis en SE-interpretatie. In deze publicatie wordt aan de hand van een kenmerkend gwwproject, ‘Onderdoorgang Nootdorp’, verduidelijkt wat belemmeringen kunnen zijn en welke SE-remedies ervoor bestaan.
De voordelen van een SE-aanpak komen voort uit een integrale benadering van de systeemwaarde en het ontwikkelproces. Het gaat dan enerzijds om het systematisch borgen van de belangen van betrokkenen in termen van aspecten die vooraf in de breedte meegenomen worden bij de afweging van alternatieven (het denken en handelen vanuit de beoogde systeemwaarde en de projectscope) en anderzijds het hanteren van een systematische werkwijze vanuit voorwaartse en achterwaartse afstemming van de vraag op het antwoord tussen de verschillende fasen (het systematisch denken en handelen vanuit de levenscyclusanalyse). De inzet van Value Engineering bij het SE-proces geeft nog meer kracht aan de methodiek, een waardetoevoeging.
Projectvoorbeeld
Door eerst te beschrijven wat de koppeling van het begrip engineering met het begrip systems toevoegt aan het engineeringsproces, wordt verduidelijkt hoe met systems + engineering = Systems Engineering voordelen zijn te behalen. Vanuit dit perspectief wordt de projectaanpak van de betrokkenen in de verschillende projectfasen van het praktijkproject ‘onderdoorgang Nootdorp’ beschreven, evenals de complicaties die SE-voordelen belemmeren in de huidige praktijk. Er is veel discussie in de sector over het wel/niet toepassen van SE en zo ja, wanneer dan en met welk voordeel? Eén van de veelgehoorde stellingen is dat SE alleen geschikt is bij complexe grote projecten. De vraag is dan meestal direct “Maar wat bedoelt u met SE?”. De werkgroep is (uiteraard) overtuigd van de meerwaarde van SE – mits het juist en effectief wordt ingezet – voor gww-projecten, ook minder complex en minder groot dan de Coentunnel of de hogesnelheidslijn. Vandaar ook de keuze voor een project als ‘onderdoorgang Nootdorp’. Het lijkt niet al te ingewikkeld, maar het is toch geen sinecure om onder een belangrijke spoorweg en snelweg een nieuwe onderdoorgang te bouwen. Zowel in technisch opzicht als projectmatig. Vanuit dit project zijn leermomenten beschreven als mogelijke SE- ‘remedies’. Tot slot geven de verschillende betrokkenen aan welke waarde de SE-aanpak voor hen heeft gehad c.q. in de toekomst kan hebben.
Elevator pitch Freek Keldermans
Waar zit ik als starter van Systems Engineering op te wachten? Op een realistisch praktijkvoorbeeld of op een schoolvoorbeeld? Ik ben praktisch ingesteld en ga voor een realistisch voorbeeld waar ik feeling mee heb en dat voor mij toegankelijk en herkenbaar is. Geen zoveelste successtory, maar gewoon de ups en downs die je tegenkomt bij het invoeren van SE. Met beide benen op de grond als het ware. Geschreven vanuit de praktijk en vooral wat je ervan kunt leren. Ervaren wat men is tegengekomen door het gewoon te doen. Dat gaat uiteraard gepaard met vallen en opstaan. Het helpt je wel bij de invoering van SE om de eerste valkuilen te omzeilen en je eerste winst te behalen. Hoe vaak gaan we niet aan de slag zonder een beeld te hebben van alle van belang zijnde partijen en wat zij willen, met als gevolg dat we meerdere malen het ontwerp opnieuw aan het maken zijn? Kijken we tussentijds regelmatig terug of we nog voldoen aan de verwachtingen die we aan het begin van het project hebben uitgesproken? Kortom, er komen een aantal aspecten naar boven die heel herkenbaar zijn. In dit praktijkvoorbeeld worden een aantal handreikingen gedaan om dit goed op te pakken, en die je op weg kunnen helpen bij de eerste stappen in de SE.
Elevator pitch SE
In het werkgroepproces is naar voren gekomen dat ook de werkgroepleden verschillende doelen en meerwaardes zien bij SE. Logisch, zij hebben ook verschillende achtergronden en rollen in het proces. De werkgroep heeft het waardevol gevonden om dit te delen in deze publicatie. Op verschillende plekken in de publicatie komt u zogenoemde ‘elevator pitches’ tegen van werkgroepleden waarin zij kort aangeven wat zij met SE willen bereiken.
Leeswijzer
In hoofdstuk 1 wordt beschreven wat Systems Engineering is: de visie, de relatie met Value Engineering, het begrippenkader, de meerwaarde en de valkuilen. Hoofdstuk 2 beschrijft een praktijkvoorbeeld: de onderdoorgang Nootdorp. Het project is beschreven, gerelateerd aan de theorie. Vervolgens is nagegaan wat we ervan kunnen leren. Hoofdstuk 3 bevat een reflectie van alle betrokken partijen op het project. In een tweetal bijlagen staan een lijst met afkortingen en een lijst met begrippen.