Heeft u vragen? U kunt ons ook bellen op tel: 0318-695315

Toelichting bij Model Basisovereenkomst en UAV-GC 2025
Deze tekst is gepubliceerd op 25-11-24

§ 1 Begripsbepalingen

Voor de tekst van paragraaf 1 UAV-GC 2005 klik hier

Algemeen
De in deze paragraaf verduidelijkte begrippen worden zowel in de MBO als in de UAV-GC met een hoofdletter geschreven. Daarmee wordt aangegeven dat aan die begrippen de betekenis moet worden toegekend die in deze paragraaf wordt gegeven.
Aanvullende toelichtingen
Sommige van de hier weergegeven begrippen worden verduidelijkt in de toelichtingen op artikelen van de MBO en op overige paragrafen van de UAV-GC:
(b)Acceptatie (zie inleidende toelichting op Hoofdstuk 9)
(e)Meerjarig Onderhoud (zie artikel 2 lid 2 MBO en de toelichting op § 29)
(s)Vraagspecificatie (zie artikel 5 lid 1 MBO)
(v)Wijziging (zie toelichting op § 14 en § 15).
b, e, s, v
Overeenkomst en Basisovereenkomst
Deze begrippen zijn niet uitwisselbaar, zoals ook kan worden afgeleid uit artikel 3 lid 1 MBO. De ingevulde MBO is slechts een onderdeel van de Overeenkomst. Met het laatste begrip wordt daarentegen de totale rechtsverhouding tussen Partijen bedoeld, waaruit alle rechten en verplichtingen van Partijen over en weer voortvloeien. De ingevulde MBO omschrijft slechts een deel van die rechten en verplichtingen.
c, m
Werk en Werkzaamheden
In de opzet van de systematiek van de MBO met bijbehorende UAV-GC staat het door de Opdrachtnemer te bereiken eindresultaat centraal. Dat eindresultaat is dat ‘het Werk op de in de Basisovereenkomst vastgelegde datum van oplevering (…) aan de uit de Overeenkomst voortvloeiende eisen beantwoordt’. Wat Partijen onder dat materiële eindresultaat verstaan, dienen zij kort te omschrijven – bijvoorbeeld door een aanduiding van het te realiseren object – in de vrijgelaten ruimte van artikel 2 lid 1 MBO. Het voorgaande betekent overigens niet dat de Opdrachtnemer, om tot dat eindresultaat te komen, enkel en alleen eindproducten moet realiseren die permanent deel zullen uitmaken van dat object. Te denken valt aan de aanpassing van een ander reeds bestaand object met het oog op de aansluiting van het te realiseren object op het reeds bestaande object. Een ander voorbeeld is het produceren van een (aanvullend) bodemonderzoek. Voor zover deze verplichtingen van de Opdrachtnemer niet reeds expliciet in de Vraagspecificatie zijn bepaald, zouden zij kunnen voortvloeien uit een of meer van de bepalingen van § 4.

Het middel waarmee de Opdrachtnemer dat eindresultaat moet bereiken, wordt tot uitdrukking gebracht met het begrip Werkzaamheden. Deze Werkzaamheden bestaan in ieder geval uit Ontwerpwerkzaamheden en Uitvoeringswerkzaamheden en kunnen daarnaast ook Onderhoudswerkzaamheden omvatten. De begrippen Ontwerpwerkzaamheden en Uitvoeringswerkzaamheden zijn complementair in die zin dat zij gezamenlijk alle activiteiten omvatten die nodig zijn voor de realisatie van het Werk (zie artikel 2 lid 1 MBO). Met uitzondering van de in artikel 5 MBO expliciet genoemde Ontwerpwerkzaamheden en de in § 1 sub r expliciet genoemde Uitvoeringswerkzaamheden – de levering van goederen – worden de activiteiten die onder het begrip Ontwerpwerkzaamheden, of onder het begrip Uitvoeringswerkzaamheden vallen, niet nader aangeduid. Aangenomen mag echter worden dat met deze begrippen wordt gedoeld op de werkzaamheden die een ontwerper, respectievelijk een aannemer, verricht binnen de traditionele bouworganisatievorm. Wat de Uitvoeringswerkzaamheden betreft wordt hier overigens opgemerkt dat deze méér omvatten dan alleen de klassieke ‘schop in de grond’-werkzaamheden. Voor zover Werkzaamheden van de Opdrachtnemer bestaan uit het opstellen van de detailplanning (§ 7 lid 2), het V&G-plan, de V&G-deelplannen en het V&G-dossier (§ 12 lid 3), het kwaliteitsplan alsmede eventuele deelkwaliteitsplannen (§ 19 lid 2), het keuringsplan Ontwerpwerkzaamheden (§ 20 lid 2), het keuringsplan Uitvoeringswerkzaamheden (§ 21 lid 1) en de termijnstaat (§ 33 lid 2), kunnen zij ook tot de Uitvoeringswerkzaamheden worden gerekend. Dat geldt ook voor eventuele andere plannen die niet expliciet in de UAV-GC zijn genoemd maar die de Opdrachtnemer op basis van de Vraagspecificatie wel moet opstellen. In het voorgaande ligt besloten dat Uitvoeringswerkzaamheden – in algemene zin – niet geassocieerd moeten worden met ‘schop in de grond’ en niet per definitie pas van start zouden kunnen gaan na afronding van Ontwerpwerkzaamheden: met Uitvoeringswerkzaamheden kan eventueel al worden begonnen direct na totstandkoming van de Overeenkomst.
h, j, r, t, u
Documenten
Wanneer het begrip Documenten wordt gebruikt, worden daar altijd Documenten mee bedoeld die van de Opdrachtnemer afkomstig zijn. Zij kunnen tevens de status van contractdocument hebben, maar dan is vereist dat zij ter kennis zijn gebracht van de Opdrachtgever (zie ook artikel 3 lid 1 sub f MBO). Ook de Opdrachtgever kan natuurlijk documenten aan de Opdrachtnemer verschaffen, doch die zijn in de MBO en in de UAV-GC steeds nader aangeduid, opdat geen verwarring kan ontstaan met Documenten van de Opdrachtnemer. Sommige van de documenten die de Opdrachtgever verschaft, kunnen eveneens de status van contractdocument hebben. De Vraagspecificatie en de daarbij gevoegde annexen zijn daar het belangrijkste voorbeeld van (zie artikel 3 lid 1 sub b en c MBO).

Heeft de tekst slechts betrekking op Onderhoudsdocumenten, Ontwerpdocumenten of Uitvoeringsdocumenten, dan wordt een van die begrippen in de tekst gehanteerd. Dat geldt mutatis mutandis voor de begrippen Werkzaamheden, Onderhoudswerkzaamheden, Ontwerpwerkzaamheden en Uitvoeringswerkzaamheden.
d, g, i, q
Vraagspecificatie
In de toelichting op artikel 5 MBO is opgemerkt dat de Opdrachtgever wat betreft de mate waarin hij zijn eisen in de Vraagspecificatie detailleert, uit vier varianten kan kiezen. In de eerste variant bevat de Vraagspecificatie slechts het programma van eisen. In de tweede variant heeft de opdrachtgever dat programma van eisen uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp, hetgeen hij in de derde variant nog verder heeft uitgewerkt in een definitief ontwerp. Hij kan ook kiezen voor combinaties van de genoemde varianten binnen één opdracht (de vierde variant).

De MBO met bijbehorende UAV-GC legt voor het overige geen dwingende eisen op voor de opzet en de structuur van de Vraagspecificatie. Een standaard die zich in de praktijk inmiddels echter heeft ontwikkeld, betreft het splitsen van de Vraagspecificatie in twee delen, namelijk: eisen die worden gesteld aan het Werk als het te realiseren eindresultaat (resultaatseisen) en eisen die worden gesteld aan de Werkzaamheden waarmee dat eindresultaat tot stand moet worden gebracht (proceseisen). Juridisch hebben deze eisen natuurlijk dezelfde status, in die zin dat de Opdrachtnemer niet alleen de verplichting heeft de aan het Werk gestelde eisen te realiseren, maar ook die welke de Vraagspecificatie aan de Werkzaamheden stelt.

Een praktijk die verder wordt aanbevolen, is de volgende. Het komt regelmatig voor dat eisen niet direct in de Vraagspecificatie zelf zijn opgenomen, maar in een ander document staan vermeld. Een voorbeeld van zo’n document is een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke toestemming die reeds voorafgaande aan de totstandkoming van de Overeenkomst door een derde is verleend. Het is wenselijk dat een dergelijk document altijd wordt aangeroepen vanuit een expliciet in de Vraagspecificatie opgenomen eis en niet slechts wordt vermeld in een bij de Vraagspecificatie gevoegde documentenlijst. Opdrachtgevers dienen er rekening mee te houden dat wanneer zij de voorgaande aanbeveling onvoldoende ter harte nemen, dit mogelijk in hun nadeel uitpakt in die gevallen waarin door uitleg moet worden vastgesteld of de Opdrachtnemer gebonden is aan een in een ander document dan de Vraagspecificatie opgenomen eis.

Ook overigens moet het hiervoor bedoelde document als bijlage bij de Vraagspecificatie worden gevoegd wanneer het niet tot het publieke domein behoort. In dat geval is het raadzaam die bijlage in de inhoudsopgave van de Vraagspecificatie te vermelden. Behoort het document wel tot het publieke domein, dan moet in de expliciet in de Vraagspecificatie opgenomen eis waarmee het document wordt aangeroepen naar de vindplaats daarvan worden verwezen (bijvoorbeeld CUR-, CROW-publicaties of documenten die vrij toegankelijk zijn via internet) en is het raadzaam het document in een bij de Vraagspecificatie gevoegde referentielijst op te nemen met vermelding van zodanige kenmerken dat volstrekt duidelijk is welk document wordt bedoeld (zoals de volledige titel, datum van publicatie, versienummer en eventuele ISBN en naam van de uitgever).

Wanneer eisen niet direct in de Vraagspecificatie zelf zijn opgenomen maar in een ander document staan vermeld dat wordt aangeroepen vanuit een expliciet in de Vraagspecificatie opgenomen eis, is dat document een onderdeel van de Vraagspecificatie en heeft het als zodanig de status van contractdocument (zie artikel 3 lid 1 MBO) en dezelfde rang als de Vraagspecificatie (zie artikel 3 lid 2 sub b MBO).

De begripsomschrijving Vraagspecificatie stelt onder meer dat de Aanbieding op de Vraagspecificatie moet zijn gebaseerd. Er is daarbij geen sprake van exclusiviteit. Zou dit wel het geval zijn, dan zou de tekst luiden ‘uitsluitend op basis van’. De gehanteerde redactie impliceert dat de Vraagspecificatie een belangrijk contractdocument is, maar sluit niet uit dat de Opdrachtgever bij de uitnodiging tot het doen van een aanbieding (veelal in een aanbestedingsleidraad) daarnaast ook nog andere documenten heeft aangeduid op basis waarvan de Aanbieding moet worden uitgebracht. De uitnodiging van de Opdrachtgever moet wat dat betreft limitatief zijn.
s
Zelfstandig Hulppersoon
De definitie van het begrip Zelfstandige Hulppersoon verwijst onder andere naar het begrip ‘ondergeschikte’. Voor dat begrip is gekozen, in plaats van voor het begrip ‘werknemer’, om te voorkomen dat een persoon die geen werknemer is per definitie als een Zelfstandige Hulppersoon kwalificeert. Dat laatste wordt niet wenselijk geacht voor zover de Opdrachtnemer uitzendkrachten en ZZP’ers, die zich verhuren als waren zij uitzendkrachten, zou willen inschakelen. Zouden deze personen immers als Zelfstandige Hulppersonen kwalificeren, dan zou de Opdrachtgever de bevoegdheid van de Opdrachtnemer tot het vrijelijk kunnen inschakelen van deze personen, kunnen beperken gelet op het bepaalde in § 6 lid 2.

Projectspecifieke begripsbepalingen
In de systematiek van de MBO met bijbehorende UAV-GC ligt besloten dat de verplichtingen van Partijen worden vastgelegd en uitgewerkt in projectspecifieke contractdocumenten. Daarin wordt niet alleen gebruikgemaakt van dezelfde begrippen als die in § 1 met een hoofdletter zijn geschreven, maar worden mogelijk ook nieuwe begrippen geïntroduceerd. Wanneer dat echter gebeurt zonder kennis te nemen en begrip te hebben van de betekenis van de in § 1 gedefinieerde begrippen, loopt men het risico verwarring en tegenstrijdigheden met die reeds gedefinieerde begrippen te creëren. Dat is zeker het geval wanneer in een projectspecifiek contractdocument wordt bepaald dat een in dat document geïntroduceerd en met een hoofdletter geschreven aanvullend begrip de status heeft van een aanvulling op de begripsbepalingen van § 1. In dat geval is immers vereist dat het aanvullend gedefinieerde projectspecifieke begrip in alle tot de Overeenkomst behorende contractdocumenten consistent met een hoofdletter wordt geschreven. Voor zover men er al in slaagt daarin consistent te werk te gaan en niets over het hoofd te zien, is het ook overigens verwarrend dat het betreffende begrip niet in de UAV-GC zelf is terug te vinden, maar in een ander contractdocument moet worden gezocht. Al met al maakt men de zaak daarmee nodeloos complex en ingewikkeld met een grote kans dat consistente toepassing van begripsbepalingen niet wordt gehandhaafd. Daarom wordt sterk afgeraden om § 1 uit te breiden met projectspecifieke begripsbepalingen. In plaats daarvan wordt geadviseerd om per contractdocument duidelijk aan te geven – bijvoorbeeld in een afzonderlijke paragraaf met begripsbepalingen – dat de in het document geïntroduceerde aanvullende projectspecifieke begrippen enkel en alleen voor dat betreffende contractdocument gelden.
w