Heeft u vragen? U kunt ons ook bellen op tel: 0318-695315

Analyse klimaatadaptatieprojecten ten behoeve van aanpassing richtlijnen
Deze tekst is gepubliceerd op 01-04-19

Stedelijke infiltratiestroken

Factsheet*Factsheet*
Categorie

Stedelijke infiltratiestroken

Benaming

Infiltratiestroken met bovengrondse opslag, Stedelijke infiltratiestrook, Infiltration Planter, Flow-Through Planter, LIDA Swale, Vegetated Filter Strip

Doel(en) en functie(s)

Beperken van wateroverlast als gevolg van hevige neerslag, water vasthouden om via de bodem of het riool het watersysteem te ontlasten, vasthouden om verdroging tegen te gaan, zuiveren van het hemelwater, verminderen van hittestress doordat opgeslagen water kan verdampen, verminderen van hittestress door het groene karakter, verfraaiing van de stad.

Systemen / uitvoeringen

Stedelijke infiltratiestrook: verdiepte plantrijke velden/greppels naast verharde oppervlakken zoals daken, wegen en trottoirs waar afstromend hemelwater eenvoudig kan worden geïnfiltreerd. In woongebieden mag de bodem van de desbetreffende voorziening maximaal 30 cm onder het omringende maaiveld liggen om geen groot gevaar voor spelende kinderen te vormen. Om de infiltratiecapaciteit te kunnen waarborgen moet deze voorziening zodanig ontworpen en onderhouden worden dat de bodem niet kan worden verdicht door betreding door personen en/of door het gebruik van onderhoudsvoertuigen.
Er bestaan verschillende varianten op deze voorziening (CleanWater Services, 2009), zoals een opgehoogde infiltratiestrook. Een opgehoogde Infiltratiestrook lijkt op de stedelijke infiltratiestrook. Het verschil is dat de opgehoogde infiltratiestrook hoger ligt dan het omliggende maaiveld. Het hemelwater kan niet onder vrij verval van de omliggende verharding op deze voorziening lozen. Vaak zijn daarom hoger gelegen verharde oppervlakken hierop aangesloten zoals daken.

Toepassingscriteria
Toepassingsgebied

Erftoegangsweg, gebiedsontsluitingsweg, plein, trottoir, parkeerplaats en groenvoorziening

Beperkingen in toepassing

Spelende kinderen, (zwerf)afval, ruimtebeslag

Eisen en richtlijnen
Functie-eis

Functie: tijdelijke berging hemelwater
Eis: de voorziening moet groot genoeg zijn om het aanbod aan water te kunnen bergen. Bovendien moet de bodem van de voorziening voldoende doorlatend zijn en blijven zodat de voorziening kan ledigen. Voor extreme hoeveelheden neerslag zijn extra voorzieningen nodig, zoals een slokop om het overtollige water af te voeren.

Functie: infiltratiecapaciteit bodem
Eis: voor infiltratie in de ondergrond moet de doorlatendheid van de ondergrond bij voorkeur groter zijn dan 1 m/dag (STOWA, 2007).

Aspecteis

Aspect: verkeersveiligheid
Eis: geen grote hoogteverschillen toepassen of deze duidelijk markeren/beveiligen.
De bodem van de infiltratiestrook mag niet meer dan 30 cm onder het omringende maaiveld liggen. Is dat wel het geval, dan dienen veiligheidsvoorzieningen, bijvoorbeeld een hekwerk, aangebracht te worden.

Aspect: stabiliteit
Eis: hoogteverschil moet in stand blijven gedurende de levensduur. In verband met de stabiliteit en veiligheid van de aanliggende constructies zoals wegen, paden en tuinen, mag de infiltratiestrook niet zonder meer worden verdiept om bijvoorbeeld meer waterberging te creëren.

Raakvlakeis

Voor aanleg dienen de doorlatendheid van de bodem en de fluctuatie van de grondwaterstanden goed in beeld te worden gebracht. Deze zijn van belang om inzicht te krijgen of het regenwater in de bodem geïnfiltreerd kan worden dan wel afgevoerd moet worden.

Werking
Rendement

Wateroverlast
Deze maatregel draagt bij aan het verminderen van wateroverlast, doordat water (tijdelijk) geborgen wordt en infiltreert in de bodem.

Hittestress
Door de infiltratiestroken worden twee doelen bereikt. Namelijk het verminderen van verhard oppervlak en het verkrijgen van meer groen. Verminderen van het verhard oppervlak betekent minder afstromend regenwater en minder opwarming en uitstraling van warmte. Meer vegetatie leidt tot meer verdamping en dus een betere luchtvochtigheid met een aangenamer verblijfsklimaat tot gevolg.

Verdroging
De maatregel draagt bij aan het verminderen van verdroging, doordat ruimte gecreëerd wordt voor groen en het grondwater kan worden aangevuld.

Directe bouwkosten
Klasse A (< €50/m2) en klasse B (tussen €50/m2 en €100/m2)

Beheer

De stroken schoonhouden van (zwerf)afval en bladeren, takken en bloesem. Verder met enige regelmaat de doorlatendheid van de bodem bepalen om na te gaan of deze nog voldoende is voor een juiste werking van de infiltratiestrook. Onder het beheer vallen snoeien, maaien en bemesten van de beplanting.

Mogelijkheden en risico’s
Kans

Het aanbrengen van stedelijke infiltratiestroken leidt tot minder afvoer van regenwater via de riolering en dus tot kleinere riooldiameters (bij vervanging of nieuw aanleg).
Door het groene karakter van de stedelijke infiltratiestroken is er minder verhard oppervlakte in de stad en dit verlaagt de hittestress.
voor water om te infiltreren in de bodem. De gemeente geeft hiermee een goed voorbeeld voor bewoners om particuliere tuinen klimaatbestendig in te richten. Bovendien kan deze voorziening bijdragen aan de biodiversiteit van de omgeving.

Risico (faalfactoren)

Bij een te lange onderhoudsinterval kan de doorlatendheid van de bodem achteruitgaan waardoor niet meer aan de doelstellingen kan worden voldaan. Verdichting van de bodem zorgt voor een verlaagde doorlatendheid van de bodem waardoor de voorziening mogelijk niet aan de gestelde eisen kan voldoen. Droogte kan er voor zorgen dat de vegetatie niet voldoende water heeft om te groeien of de ondergrond minder goed een regenbui kan verwerken. Vorst kan tot slot ook tot schade leiden bij de vegetatie.

Versterkende aanvullende voorziening(en)

Door het plaatsen van een slokop met een afwateringsbuis (drainage) is afwatering in de voorziening gegarandeerd en niet alleen afhankelijk van afwatering via de bodem.
Een noodoverloop creëren zodat bij extreme neerslag water naar een plek kan worden geleid waar het niet of minder schade brengt.

Alternatieve voorziening(en)

Verlaging opsluitbanden, groene daken, doorgroeibare verharding, verlaagde groenvoorzieningen.

Bronnen en afbeeldingen
Bronnen en literatuur

Zie literatuurlijst in hoofdstuk 7

Afbeeldingen

Infiltratiestroken gelegen tussen trottoir en voortuin
[ link ]

Infiltratiestroken in de openbare ruimte
[ link ]