Maatvoering voetpaden in vijf kwaliteitsniveaus
Relevante voorzieningenbladen
Tabel 7.1. Kwaliteitsniveaus loopruimte met bijbehorende beschrijving en maatvoering
| Kwaliteitsniveau | Niveau A+ Helemaal vrij lopen | Niveau A Ongehinderd lopen | Niveau B Beperkt gehinderd lopen | Niveau C Geforceerd lopen | Niveau D Ernstig belemmerd |
|---|---|---|---|---|---|
| Toepassing in voetgangersnetwerk | Hoofdnetwerk extra kwaliteit | Hoofdnetwerk | Basisnetwerk | Ongewenst | Ongewenst |
| Beschrijving | Er is een brede loopruimte, waar 3 voetgangers met extra tussenruimte kunnen lopen, zonder hinder door obstakels, puntvernauwingen of hoogtebeperkingen | Er is voldoende loopruimte voor 3 normvoetgangers naast elkaar. Bij vernauwingen is het nog steeds mogelijk voor een normvoetganger en een rolstoelgebruiker om elkaar gemakkelijk te passeren | Er is voldoende loopruimte voor 2 normvoetgangers om elkaar te passeren, en net voldoende voor rolstoelgebruikers. Er is enige hinder door obstakels, puntvernauwingen en/of hoogtebeperkingen | Er is onvoldoende loopruimte voor voetgangers om elkaar zonder hinder te passeren. Passeren is niet mogelijk voor rolstoelgebruikers. Er is hinder door obstakels, puntvernauwingen en/of hoogtebeperkingen | De looproute is niet toegankelijk door onvoldoende obstakelvrije loopruimte over een deel of de hele lengte van de route. Er is geen veilig alternatief |
| Vrije loopruimte (incl. trottoirband) | > 3,60 m | > 2,90 m | > 2,00 m | > 1,50 m | < 1,50 m |
| Vrije loopruimte bij (punt)vernauwingen | > 3,60 m | > 2,20 m | > 1,20 m, incidenteel 0,90 m | > 0,90 m | < 0,90 m |
| Frequentie (punt)vernauwingen | Geen vernauwingen | > elke 50 m | > elke 50 m | > elke 50 m | < elke 50 m |
Voetgangers moeten elkaar in principe in beide richtingen veilig en comfortabel kunnen passeren, zonder dat iemand moet uitwijken naar de berm, het fietspad of de rijbaan. Dit vergt een minimale maatvoering van het trottoir. Zoals beschreven in paragraaf 5.1.4 is de normvoetganger 0,70 meter breed. Voor voetgangers die meer ruimte nodig hebben, wordt een maat van 0,90 meter gehanteerd. De maat van 0,90 meter is representatief voor de benodigde breedte voor iemand met een rollator, in een rolstoel, of iemand met een kinderwagen. Hiermee is 0,90 meter vrije doorloopruimte de absolute minimummaat voor toegankelijkheid voor één voetganger.
In deze paragraaf worden onze aanbevelingen voor het basisnetwerk (niveau B) en het hoofdnetwerk (niveaus A en A+) verder beschreven.
Basisnetwerk (niveau B)
Om elkaar te kunnen te passeren is er dus minimaal 1,80 meter vrije doorloopruimte nodig. Echter, bij de vaststelling van de norm van de vrije doorloopruimte wordt er ook rekening gehouden dat door passeerafstanden de effectieve loopruimte kleiner is dan de vrije doorloopruimte. Voetgangers lopen immers niet direct langs gevels, langs de straat of langs obstakels. Bovendien is er (meestal) ook tussenruimte nodig als twee voetgangers naast elkaar lopen of als vreemden elkaar passeren. Op die manier wordt rekening gehouden met lichaamsbeweging bij het lopen, met het feit dat veel mensen iets bij zich dragen en met de natuurlijke voorkeur van mensen om direct lichaamscontact met anderen te vermijden. Daarom is een extra tussenruimte van minimaal 0,20 meter nodig. Dit leidt tot een vrije doorloopruimte van (1,80 meter + 0,20 meter =) 2,00 meter op het basisnetwerk (Voorzieningenblad V1).
Deze ruimte is geschikt om met zijn tweeën naast elkaar te lopen, of als twee voetgangers elkaar passeren. Als twee voetgangers die naast elkaar lopen een tegemoetkomende voetgangers willen passeren, zullen ze dus achter elkaar moeten gaan lopen. Op het hoofdnetwerk is dit ongewenst.
Belangrijk aandachtspunt is de omgang met (punt)vernauwingen. Bij vernauwingen over een lengte van maximaal 10,00 meter geldt een minimale vrije breedte van 1,20 meter. Dit zorgt voor een extra tussenruimte van in totaal 0,30 meter voor mensen met een rollator of in een rolstoel.
[ link ]
Figuur 7.3. Minimale maatvoering van vrije doorloopruimte (links) en vernauwingen (rechts) bij niveau B (maten in m)
Hoofdnetwerk (niveau A)
Op het hoofdnetwerk is de vrije doorloopruimte minimaal 2,90 meter zodat twee mensen altijd naast elkaar kunnen lopen, ook als er iemand tegemoet komt en moet passeren. Voetgangers die meer ruimte innemen, zoals mensen met een rolstoel, stokken of kinderwagen, moeten op een route in het hoofdnetwerk elkaar comfortabel kunnen passerein. Hiervoor is de breedte in totaal minimaal 2,40 meter (op basis van een benodigde breedte van 0,90 meter per persoon en tussenruimtes van 0,20 meter). Dit past ruim binnen de vrije doorloopruimte van 2,90 meter.
Houd voor niveau A bij (punt)vernauwingen minimaal 2,20 meter over aan vrije doorloopruimte. Dit biedt voldoende ruimte voor twee voetgangers van 0,80 meter (de breedte van iemand met een kinderwagen of paraplu) om het voetpad te gebruiken met de aanbevolen passeerruimtes van 0,20 meter. Bij deze ruimte kunnen ook een normvoetganger en iemand met een rolstoel elkaar nog passeren met gepaste tussenruimte.
[ link ]
Figuur 7.4. Minimale maatvoering van vrije doorloopruimte (links) en vernauwingen (rechts) bij niveau A (maten in m)
Hoofdnetwerk met extra kwaliteit (niveau A+)
Op sommige routes van het hoofdnetwerk kan het wenselijk zijn een nog hoger comfortniveau te bieden dan niveau A. Bijvoorbeeld omdat het er erg veel voetgangers lopen, of er ook veel verblijfsactiviteiten zijn, of om stedenbouwkundige redenen. Houd voor niveau A+ voor de vrije doorloopruimte een breedte van ten minste 3,60 meter aan. Bij deze breedte kunnen twee voetgangers die wat meer ruimte innemen dan gebruikelijk, bijvoorbeeld omdat ze winkeltassen dragen, naast elkaar lopen en iemand in een rolstoel passeren. Ook in andere samenstellingen kunnen mensen altijd comfortabel lopen.
Bij niveau A+ mag geen sprake zijn van vernauwingen op het voetpad. In plaats daarvan is er een aparte voorzieningenstrook waar objecten geplaatst kunnen worden.
[ link ]
Figuur 7.5. Minimale maatvoering van vrije doorloopruimte (links) en vernauwingen (rechts) bij niveau A+ (maten in m)