Fietsvoorzieningen

Als zowel fietsen als motorvoertuigen van een wegvak gebruikmaken, is een cruciale vraag welke inrichting en maximale/veilige snelheid voor zo’n wegvak het meest passend zijn. Van primair belang zijn de functies van het wegvak voor zowel fietsers als gemotoriseerd verkeer. Als de weg voor het gemotoriseerd verkeer een gebiedsontsluitingsweg is, stelt dat andere eisen aan het wegontwerp dan wanneer het om een erftoegangsweg gaat. Ditzelfde geldt voor de functie van de weg voor het fietsverkeer: aan een wegvak dat onderdeel is van het hoofdfietsnetwerk worden andere eisen gesteld wat betreft de fietsvoorzieningen dan aan een wegvak dat behoort tot de basisfietsstructuur. In de afwegingen rond het ontwerp van een wegvak is dus niet alleen de functie van het wegvak voor het gemotoriseerd verkeer maatgevend. De ontwerper zal daarom altijd moeten nagaan wat in een gegeven situatie, rekening houdend met de feitelijke omstandigheden, voor het fietsverkeer de beste oplossing is.

Algemeen uitgangspunt is dat op wegvakken en kruispunten van een gebiedsontsluitingsweg fietsvoorzieningen vereist zijn. De snelheid en de intensiteit van het gemotoriseerde verkeer zijn de belangrijkste factoren bij de keuze voor de scheiding. Beide factoren beïnvloeden het aantal inhaalbewegingen, terwijl de snelheid van het gemotoriseerde verkeer ook invloed heeft op het gevaar dat een inhaalbeweging veroorzaakt.

Op wegvakken met (uitsluitend) een verblijfsfunctie voor het gemotoriseerd verkeer zijn, vanwege de lage intensiteit van het gemotoriseerde verkeer, in principe geen fietsvoorzieningen nodig; menging is dan mogelijk. Een snelheid van 60 km/h (van het gemotoriseerd verkeer) is vanwege de veiligheid en het comfort niet ideaal voor fietsers. Alleen bij een lage intensiteit van het autoverkeer en een rijsnelheid van het gemotoriseerd verkeer, die overeenkomt met of lager is dan de maximumsnelheid, kan menging plaatsvinden. Dit type wegen zijn aangeduid als erftoegangsweg type 2. Vooral in situaties met veel auto’s, landbouwverkeer of veel fietsers (erftoegangsweg type 1), zijn (gescheiden) fietsvoorzieningen gewenst.

Een aandachtspunt bij wegvakken op erftoegangswegen buiten de bebouwde kom is de aanwezigheid van land- bouwverkeer. Landbouwverkeer heeft in veel gevallen een grote massa en omvang, waardoor de menging met fietsverkeer een risico oplevert voor de verkeersveiligheid, zowel objectief als subjectief. Bij relatief veel landbouwverkeer kan een breder wegprofiel gewenst zijn dan vanuit verkeerskundig oogpunt noodzakelijk is, om daarmee te voldoen aan de hoofdeis veiligheid; een van de vijf hoofdeisen voor fietsvriendelijke infrastructuur (zie paragraaf 7.1.2).

Landbouwverkeer kan zorgen voor vervuiling op de rijbaan doordat er grond vanaf de onverharde landbouwgronden los komt van de banden. Dit verhoogt het risico op eenzijdige ongevallen bij (brom)fietsers. Over het schoonhouden van de wegen moeten duidelijke afspraken zijn gemaakt tussen de wegbeheerder en landbouworganisaties.

Ook het voorkomen van het kapot rijden van de kanten van de verharding is in dat verband een veiligheidsaspect. Bermverharding kan extra breedte geven en toch de rijloper voor het autoverkeer smal houden. De bermverharding moet goed gefundeerd zijn, en (in elk geval voor fietsers) vergevingsgezind zijn. Dat betekent dat de bermverharding goed aansluit op de verharding van de rijbaan. Voorkom daarbij dat weggebruikers de bermverharding opvatten als ‘echte’ verharding; gebruik daarom geen ribbelasfalt. Ook een puinverharding is geen goede keus; als fietsers onverhoopt van de weg af raken, biedt deze weinig kans op een goede afloop. Het meest geschikt voor bermverharding zijn daarom grasbetonstenen, mits deze met de vlakke kant naar boven zijn gelegd.

Neem altijd de volgende maatregelen wanneer een gebiedsontsluitingsweg een (potentiële) fietsroute is (utilitair of recreatief):

Bij de laatst genoemde maatregel mag de omrijfactor niet groter zijn dan 1,2. De parallelvoorziening voor (brom)fietsers kan bestaan uit een parallelle erftoegangsweg of een fiets-/bromfietspad (verkeersteken G12a). Of alleen een fiets-/bromfietspad genoeg is, is afhankelijk van de aanwezigheid van overig langzaam gemotoriseerd verkeer.