Onderhoud

Onderhoud is de uitvoering van bouwkundige of verkeerstechnische activiteiten die erop gericht zijn de func­tie van de weg in stand te houden. Ontwerp de weg zo dat de onderhoudsbehoefte minimaal is, de levensduurkosten van de weg minimaal zijn en dat de hinder van het niet volledig uit te sluiten onderhoud geminimaliseerd is. Dit alles binnen de kaders die milieu-­, veiligheids- en arbo­-eisen stellen.

Houd bij het ontwerp van wegen rekening met het toekomstige onderhoud. Let hierbij op drie aspecten:

• economische aspecten: ontwerpaspecten voor de minimalisering van de (onderhouds)kosten;
• uitvoeringsaspecten: ontwerpaspecten die rekening houden met het uitvoeren van werken (veilig maakbaar en berijdbaar/toegankelijk voor onderhoudsvoertuigen voor vegen, maaien, gladheidsbestrijding, enzovoort);
• aansprakelijkheidsaspecten: ontwerpaspecten die mogelijk gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid.

Deze aspecten zijn niet los van elkaar te zien. Waar de onderhoudskosten geminimaliseerd worden door het ontwerp te versoberen, kan het risico voor de weggebruiker (aansprakelijkheid) of wegwerker (uitvoering) op een ernstig ongeval toenemen. Ook kunnen versoberingen ertoe leiden dat er minder ruimte is om een veilige werksituatie voor de wegwerker te creëren. Dit kan leiden tot ernstige vertragingen voor het verkeer, wanneer er wegwerkzaamheden plaats moeten vinden en de benodigde veilige werkruimte toch gecreëerd moet worden.

In de verschillende fasen van het ontwerp- en totstandkomingsproces van een wegverbinding, komen aspecten naar voren die de onderhoudsbehoefte en de hiermee gemoeide kosten beïnvloeden. De voornaamste fasen zijn:

• Planvorming. Onder meer de wijze waarop de wegverbinding in het landschap is ingepast, heeft invloed op toekomstige onderhoudsplannen. Bij ophogingen en ingravingen bestaan er bijvoorbeeld minder mogelijkheden om tijdelijke omleggingen of verbredingen aan te leggen. Als de uitvoeringstijd en de kostenraming in de planvormingsfase onvoldoende zijn afgestemd op het zettingsgedrag van de ondergrond, kan dat in de toekomst leiden tot onvlakheid door de restzettingen en daardoor tot hogere onderhoudskosten.
• Ontwerp. Neem in het ontwerp voorzieningen op die toekomstig beheer en onderhoud vereenvoudigen, zoals doorsteken en signalering. Bij wegen van een lagere categorie spelen beheeraspecten bij het ontwerp een kleinere rol doordat er eerder een alternatieve route mogelijk is met een vergelijkbaar serviceniveau. Tot de mogelijke maatregelen behoren afzettingen of (gedeeltelijke) omleidingen. Houd hier bij het ontwerp rekening mee.
• Realisatie. Als kwaliteitsbeheersing tijdens de uitvoering onvoldoende aandacht krijgt, kan dit in de onderhoudsfase tot hogere kosten leiden. Ook de keuze voor bepaalde uitvoeringsmethoden en materialen hebben effect op de onderhoudskosten.