Heeft u vragen? U kunt ons ook bellen op tel: 0318-695315

Handboek wegontwerp buiten de bebouwde kom
Deze tekst is gepubliceerd op 02-08-23

Veilige snelheden en geloofwaardige snelheidslimieten

De veilige snelheid is afhankelijk van de functie van de weg en daarmee van de samenstelling van het verkeer. Ook de mogelijkheid en onmogelijkheid van het optreden van bepaalde conflicten zijn van invloed op de veilige snel­heid. Verkeersdeelnemers komen op een wegvak/kruispunt andere verkeersdeelnemers tegen. Het gaat hierbij dan om:
  • dwarsconflicten (oversteken);
  • frontale conflicten (tegemoetkomend op elkaars rijvlak);
  • langsconflicten (zelfde rijrichting).
Op basis van botsproeven tussen voetgangers en auto’s en auto’s onderling zijn de maximumsnelheidseisen voor personenauto’s per conflicttype gedefinieerd (). Voor gemotoriseerde tweewielers wordt van dezelfde snelheden uitgegaan. Voor zwaar verkeer is nog onvoldoende kennis om veilige snelheden te definiëren. De samenstelling van zwaar verkeer kan zodanig verschillend zijn, dat hier niet een betrouwbare snelheid aan gekoppeld kan worden. In tabel 6.3 is dit uitgewerkt voor de belangrijkste potentiële conflicten (dwars, frontaal en langs). Verder zijn de veilige snelheden tussen de verschillende verkeerssoorten gegeven. Op basis van tabel 6.3 wordt bijvoorbeeld aanbevolen dat op een weg waar gemotoriseerd verkeer rijdt en fietsers oversteken (en daarmee dwars kruisen), de snelheid vanuit veiligheidsperspectief bij voorkeur maximaal 30 km/h is. De erven (snelheid 15 km/h) zijn niet in het onderzoek meegenomen.
Tabel 6.3 ’Veilige’ conflicten tussen verkeerssoorten naar snelheid
‘Veilige’ snelheid gemotoriseerd verkeer… conflicteert (op wegvak, op oversteekpunt of op kruispunt) met …… waarbij geldt dat…
30 km/hvoetgangers (dwars)-
(brom)fietsers (dwars)-
(brom)fietsers (langs)(brom)fietsers op rijbaan
gemotoriseerd verkeer (dwars)-
gemotoriseerd verkeer (frontaal)-
50 km/h(brom)fietsers (langs)fietsers fysiek gescheiden, bromfietsers op rijbaan
gemotoriseerd verkeer (dwars)voorrang geregeld
gemotoriseerd verkeer (frontaal)met ten minste gemarkeerde rijrichtingscheiding aanwezig
70 km/hgemotoriseerd verkeer (langs)-
gemotoriseerd verkeer (frontaal)fysieke rijrichtingscheiding aanwezig
Opmerking. Gebaseerd op ().
Naast veilig, moet de snelheidslimiet ook geloofwaardig zijn. Dit wil zeggen dat de limiet aansluit bij de verwachtingen die het wegbeeld (weginrichting plus omgeving) oproept. Weggebruikers houden zich per definitie beter aan geloofwaardige limieten, ook zonder aanvullende maatregelen, dan aan minder geloofwaardige limieten. Stel de geloofwaardigheid van een snelheidslimiet vast aan de hand van kenmerken van de weg en de omgeving:
  • rechtstanden (bochtigheid en aantal kruisingen, fysieke snelheidsremmers);
  • openheid van de wegomgeving (dichtheid bebouwing en begroeiing);
  • mate van stedelijkheid (aanwezigheid bebouwing en functies zoals woningen, winkels);
  • wegbreedte (effenheid, verhardingsbreedte, obstakelvrije zone, vrije baanbreedte);
  • type wegdek (wegverharding);
  • wegindeling (aantal rijbanen, aantal rijstroken, markering, type rijbaanscheiding);
  • aanwezigheid voorzieningen voor voetgangers, fietsers en/of parkeren;
  • type kruispunt;
  • stopzichtafstand.
In tabel 6.4 staan per snelheidslimiet of gereden snelheid, de veiligheidskenmerken en geloofwaardigheidskenmerken (). Als een snelheidslimiet en een wegbeeld niet met elkaar in overeenstemming zijn, dan is de snelheidslimiet niet geloofwaardig en moet de limiet of het wegbeeld worden aangepast. Bij overgangen van de limiet moet daarom het wegbeeld altijd wijzigen.
Tabel 6.4 Veiligheids- en geloofwaardigheidskenmerken per snelheid
Snelheidslimiet of snelheidVeiligheidskenmerkenGeloofwaardigheidskenmerken
30 km/h
  • Mengen van snelverkeer en kwetsbare verkeersdeelnemers of situatie met voetgangersvoorzieningen en/of visuele wegversmalling
  • Parkeren op rijbaan toegestaan
  • Zeer korte rechtstand of fysieke snelheidsremmers op zeer korte afstand
  • Gesloten bebouwde wegomgeving
  • Smalle weg
  • Oneffen wegverharding
60 km/h
  • Weg zonder kwetsbare verkeersdeelnemers
  • Obstakelvrije zone klein
  • Parkeren op rijbaan niet toegestaan
  • Stopzichtafstand klein
  • Matig korte rechtstand
  • Fysieke snelheidsremmers op wegvakken en kruispunten
  • Gesloten of open landelijke omgeving met enkele bebouwing
  • Niet te brede weg
  • Effen of oneffen wegverharding
80 km/h
  • Gesloten voor langzaam verkeer
  • Fysieke scheiding rijrichtingen
  • Obstakelvrije zone matig groot of obstakels afgeschermd
  • (Semi)verharde berm
  • Parkeren op de rijbaan niet toegestaan
  • Stopzichtafstand matig groot
  • Matig lange rechtstanden
  • Fysieke snelheidsremmers bij kruispunten
  • Open of gesloten landelijke omgeving
  • Matig brede weg en rijstroken
  • Effen wegverharding
100 km/h en 120-130 km/h
  • Gesloten voor langzaam verkeer
  • Fysieke scheiding rijrichtingen
  • Geen dwarsconflicten mogelijk
  • Obstakelvrije zone groot bij 100 km/h en zeer groot bij 120-130 km/h of obstakels afgeschermd
  • Verharde berm
  • Parkeren op de rijbaan niet toegestaan
  • Stopzichtafstand groot bij 100 km/h en zeer groot bij 120-130 km/h
  • Lange rechtstanden
  • Geen fysieke snelheidsremmers
  • Open landelijke omgeving
  • Brede weg en rijstroken
  • Effen wegverharding