Fiets en tram/light rail
Fietsers en trams kunnen van dezelfde rijbaan gebruikmaken als er voor fietsers voldoende ruimte beschikbaar is tussen de wegkant en de tramrails en onder de voorwaarde dat de tram zeer rustig rijdt. Toch wordt dit samengaan van tram en fiets niet aanbevolen. Omdat fietsers niet kunnen reageren op een voertuig dat van achteren komt en er voor trams geen mogelijkheid bestaat om uit te wijken, moet een tram in een noodsituatie in zeer korte tijd tot stilstand kunnen komen. De remweg van een tram bij 30 km/h is vergelijkbaar met die van een auto bij 50 km/h. Een veilige tramsnelheid voor conflictsituaties ligt daarom lager dan 30 km/h, namelijk rond de 20 km/h [19].
Het samengaan van tram/light rail en fiets vereist extra zorg bij de vormgeving. Tramrails in een weg voor gemengd verkeer verzwaren de rijtaak van fietsers aanzienlijk en hebben een negatieve invloed op zowel de verkeersveiligheid als het comfort van de fietser. Fietsers moeten voorkomen dat zij met een wiel in de tramrails belanden. Zij kunnen de rails alleen onder een hoek van minimaal 60 graden veilig kruisen. Ook hebben fietsers dusdanig veel aandacht nodig om te voorkomen dat ze door de rails ten val komen, dat zij andere gevaren over het hoofd zien (dit geldt in het bijzonder ter plaatse van wissels en bochten). Bovendien zijn fietsers niet altijd in staat een veilig rijspoor te kiezen (bijvoorbeeld op voldoende afstand van geparkeerde auto’s) en beperken tramrails de bewegingsvrijheid van fietsers bij noodmanoeuvres.
Het voorgaande betekent dat een combinatie van beide verkeerssoorten alleen kan worden overwogen als hiervoor in het dwarsprofiel voldoende ruimte aanwezig is. Daarnaast moet worden voorkomen dat de wat minder oplettende fietser met een wiel in de rails belandt. De trambaan is daarom bij voorkeur fysiek, maar ten minste visueel afgeschermd. In het laatste geval gaat het dan om bijvoorbeeld een afwijkende verharding van de trambaan of een opvallende markering (0,30 m breed). Een hogere ligging van de trambaan is in principe niet gewenst, omdat een fietser gemakkelijk tegen een verhoging aan rijdt, bijvoorbeeld bij het inhalen of als hij de verhoging in het donker of bij sneeuw niet ziet. Alleen een vergevingsgezinde verhoging kan worden overwogen.
Op het hoofdfietsnetwerk wordt een gemengd profiel met tram, auto en fiets vermeden en wordt gekozen voor vrijliggende fietspaden of een vrije, fysiek gescheiden trambaan. Waar dit onmogelijk is, gelden de volgende ontwerpuitgangspunten:
- Fietsers rijden rechts van de tram. Aan weerszijden van de fietsverbinding (dus zowel tussen de fietser en de tram als tussen de fietser en de kant verharding of de geparkeerde auto’s) bevinden zich schrikstroken en twee fietsers kunnen zonder problemen naast elkaar rijden.
- De auto-intensiteit is laag, opdat fietsers gelegenheid hebben om uit te wijken.
- Op het wegvak geldt bij voorkeur een stopverbod.
- Waar een tramspoor of een fietsverbinding afbuigt, moet de fietser de rails onder een hoek van minimaal 60 graden kunnen kruisen.