Rotonde

De rotonde is een oplossing die inmiddels op grote schaal wordt toegepast. Niet voor niets, want een rotonde biedt diverse voordelen. De belangrijkste zijn:

• het voorkomen van ontmoetingen tussen elkaar tegemoet rijdende voertuigen;
• het vereenvoudigen van conflictsituaties;
• het verlagen van snelheid op conflictpunten.

Daarmee is de rotonde een veilige oplossing. In combinatie met de grote capaciteit en de relatief vlotte afwikkeling is de rotonde erg geschikt als oplossing voor kruisende gebiedsontsluitingswegen.

De enkelstrooksrotonde is de veiligste kruispuntvorm. Dergelijke rotondes hebben een capaciteit tot circa 25.000 mvt/etm (som over de inkomende takken; bij asymmetrisch verkeersaanbod is de capaciteit tot 20% lager).
Een turborotonde kan veel meer voertuigen aan; de grotere varianten tot circa 50.000 mvt/ etm. Ze zijn echter wel aanzienlijk minder veilig dan enkelstrooksrotondes en worden daarom alleen overwogen als dat om capaciteitsredenen onvermijdelijk is.

Uit verkeersveiligheidsoogpunt is het gewenst dat bij turborotondes de fietser ongelijkvloers kruist. Als dat niet mogelijk is, moet de fietser zowel buiten als binnen de bebouwde kom uit de voorrang bij toepassing van een turborotonde. Alleen als er lokaal reeds meer rotondes liggen met de fietser in de voorrang, kan worden overwogen om dan ook op de turborotonde de fietser in de voorrang te laten. Daarvoor gelden dan wel aanvullende inrichtingseisen [10].

Voorzieningen voor het fietsverkeer
Op relatief rustige rotondes, tot ongeveer 6.000 mvt/etm, zijn specifieke voorzieningen voor fietsers in beginsel niet nodig. Ze kunnen echter wel gewenst zijn als de vormgeving van de rotonde daardoor beter aansluit bij die van de aansluitende wegen. Als deze laatste bijvoorbeeld zijn voorzien van vrijliggende fietspaden, heeft het de voorkeur dat ook op de rotonde een vrijliggend fietspad wordt gerealiseerd.

Op drukkere rotondes wordt hoe dan ook de toepassing van een vrijliggend fietspad aanbevolen. Fietsstroken op rotondes worden afgeraden. Vooral bestuurders van afslaande vrachtauto’s hebben vanwege de dode hoek te weinig zicht op rechts naast hen rijdende fietsers en bromfietsers. Verder gelden de volgende aandachtspunten [11]:

• De vormgeving van het fietspad moet de oplettendheid van fietsers stimuleren.
• De plaats waar de fietser de rijbaan kruist, moet voldoende duidelijk en opvallend zijn.
• Fietsers moeten in de buurt van de plaats waar zij de rijbaan kruisen, goed zichtbaar zijn.
• Afslaande fietsers moeten de rotonde zo snel mogelijk kunnen verlaten.

Binnen de bebouwde kom geldt als richtlijn dat fietsers op een vrijliggend fietspad rond een rotonde in de voorrang worden gehouden [12]. Dat past het meest in een fietsvriendelijk beleid. De vormgeving van de fietspaden rond de rotonde moet op de voorrangsregeling worden afgestemd: het fietspad is cirkelvormig en wordt in één richting bereden. Uitbuigingen en ‘vierkante’ fietspaden zijn gevaarlijk en oncomfortabel, en worden daarom ontraden.

Minstens zo belangrijk is de vormgeving van de hoofdrijbaan. Deze moet de snelheid van het gemotoriseerd verkeer voldoende remmen. Dat kan onder meer door het middeneiland voldoende groot te maken (zodat auto’s er niet met relatief hoge snelheid langs kunnen rijden), het middeneiland verhoogd uit te voeren, en door voor het gemotoriseerd verkeer voldoende krappe boogstralen toe te passen.

Buiten de bebouwde kom geldt als richtlijn dat fietsers op een vrijliggend fietspad rond een rotonde uit de voorrang worden gehouden [12].
De bijpassende vormgeving is een uitgebogen fietspad. Ook hier is het noodzakelijk de snelheid van het gemotoriseerd verkeer voldoende te remmen. Voldoende krappe boogstralen zijn hiervoor een vereiste.

Tweerichtingenfietspaden rond een rotonde worden zo veel mogelijk vermeden, omdat automobilisten geen (rechtsom rijdende) fietsers uit de tegenrichting verwachten. Als rond een rotonde toch een tweerichtingenfietspad wordt toegepast, wordt ten zeerste aanbevolen het fietspad verhoogd over de toe- en afritten te leiden, waarbij vormgeving, markering en bebording de weggebruikers maximaal attenderen op fietsers uit twee richtingen.

Als het verkeersaanbod op takken van een rotonde zo groot is dat een turborotonde noodzakelijk is, dan vraagt de vormgeving van fietsvoorzieningen extra aandacht. Het mooiste is een ongelijkvloerse oplossing, waarbij een verdiepte ligging van het fietspad in combinatie met een verhoogde ligging van de rijbanen de voorkeur heeft. Eventueel kan alleen in de hoofdfietsroute een tunnel worden toegepast. Fietsers op de zijwegen kunnen dan – afhankelijk van de intensiteiten – gelijkvloers kruisen. Dit geldt echter alleen als het een enkelstrooks afrit betreft; het fietspad wordt dan bij voorkeur op een plateau aangelegd. Dubbelstrooks afritten zijn door afdekzicht zeer gevaarlijk om gelijkvloers te kruisen. Ontwerpen waarin dit noodzakelijk is, worden ten zeerste ontraden.