Heeft u vragen? U kunt ons ook bellen op tel: 0318-695315

Ontwerpwijzer fietsverkeer
Deze tekst is gepubliceerd op 09-05-16

Veiligheid

Veiligheid kan worden omschreven als het ontbreken van fysiek of psychisch gevaar alsook de dreiging daarvan. In relatie tot fietsverkeer gaat het om de volgende aspecten: verkeersveiligheid, sociale veiligheid en (verkeers)gezondheid. Sociale veiligheid komt aan de orde bij de hoofdeis ‘Aantrekkelijkheid’ (zie 4.3.5).
Verkeersveiligheid
Op netwerkniveau gelden wat betreft de verkeersveiligheid voor fietsers de volgende eisen:
  • Conflicten met kruisend verkeer vermijden
    Elke ontmoeting met een kruisende verkeersstroom is een potentieel conflict. Het risico van die ontmoetingen is afhankelijk van de intensiteit, de snelheid en de massa van het kruisende verkeer, en de complexiteit van het kruispunt. Bij het bepalen van het hoofdfietsnetwerk moet worden gestreefd naar een zo gering mogelijke ongunstige invloed van dit geheel van factoren. Bij de bepaling van routes voor het netwerk gaat de voorkeur uit naar routes met zo min mogelijk kruisingen met autoverkeer; vooral kruisingen met zware autostromen met hoge snelheden moeten zo veel mogelijk worden vermeden. Overigens is het per saldo veiliger om eenmaal een drukke kruising over te steken dan tweemaal een rustige als daarbij in totaal een gelijke intensiteit autoverkeer wordt gekruist. Omgekeerd geldt ook: het is veiliger fietsintensiteiten te verhogen dan te splitsen. Beide inzichten zijn het gevolg van de algemene wet van ‘Veiligheid in Volume’ (Safety in numbers) [2].
  • Voertuigsoorten scheiden
    Fietsers en motorvoertuigen hebben verschillende kenmerken en karakteristieken. Hoe groter de snelheidsverschillen zijn, des te meer de veiligheid erbij gebaat is als fietsers van motorvoertuigen worden gescheiden en via vrijliggende of zelfstandige fietsvoorzieningen kunnen rijden. Aangezien de meeste aanrijdingen plaatsvinden op kruispunten, moet de scheiding van voertuigsoorten niet alleen op wegvakken worden toegepast.
  • Snelheid reduceren op conflictpunten
    Op plaatsen waar het fietsnetwerk netwerken van andere verkeerssoorten kruist, worden snelheidsverschillen tussen beide geminimaliseerd. De snelheid van de langzaamste vervoerwijze (meestal de fiets) is daarbij het uitgangspunt.
  • Zorgen voor herkenbare wegcategorieën
    Herkenbaarheid speelt vooral in verband met het toepassen van specifieke voorzieningen. Wat dat betreft is het meer een wegvaken kruispunteis dan een netwerkeis. Iedere voorziening dient als zodanig voor alle weggebruikers herkenbaar te zijn. Continuïteit van oplossingen, met name op gebiedsontsluitingswegen, is wel een netwerkeigenschap.
  • Zorgen voor uniforme verkeerssituaties
    Op netwerkniveau kan de uniformiteit in verkeerssituaties vooral worden bevorderd door het toepassen van karakteristieke oplossingen per wegtype. Zo rijden fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom in beginsel in de voorrang en op rotondes daarbuiten uit de voorrang.
Ontvlechten bevordert veiligheid en gezondheid
Op knooppunten is het vaak gewenst dat verschilende modaliteiten bij elkaar komen. Tussen knooppunten kan het echter wenselijk zijn om de infrastructuur van verschillende modaliteiten juist te ontvlechten. Niet elke route is even belangrijk voor elke modaliteit. Elke modaliteit stelt andere eisen aan zijn omgeving. Ontvlechting kan de verkeersveiligheid verhogen en de blootstelling aan uitlaatgassen en geluidsoverlast beperken. Overigens zijn er ook routes die voor elke modaliteit belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan trajecten die als enige in de wijde omgeving een barrière (water, spoorlijn, autosnelweg) overwinnen (bruggen, viaducten, tunnels met toe- en afritten). Op zulke trajecten is ontvlechting vaak moeilijk haalbaar.

(Verkeers)gezondheid
Op netwerkniveau gelden wat betreft de (verkeers)gezondheid voor fietsers de volgende eisen:
  • Zorgen voor een minimale belasting door uitlaatgassen en lawaai
    Dit betekent dat fietsroutes zo min mogelijk langs drukke verkeerswegen worden geleid, dat vrijliggende fietspaden op enige afstand van autoverkeer liggen, dat verkeer met een verbrandingsmotor van fietsverbindingen wordt geweerd en dat opstelruimtes voor fietsers vóór het wachtende gemotoriseerde verkeer worden gesitueerd.
  • Zorgen voor minimale fysiologische belasting
    Dit houdt onder meer in dat steile hellingen in fietsroutes worden vermeden. Ook langdurige middelhoge of hoge trillingshinder (bijvoorbeeld door elementenverharding) moet worden voorkomen.
  • Zorgen voor minimaal stressniveau
    Dit betekent met name dat langs drukke wegen vrijliggende fietspaden beschikbaar zijn.